Library · pmy

Melayu Papua Yunus

Kitab Yunus
Crita Singkat
Kitab Yunus ni crita tentang Tuhan pu printa sama Yunus dia. Yunus ni de satu orang nabi, de asal dari negara Israel Utara.
Waktu Yunus de hidup, orang-orang Israel dong musu besar skali sama orang-orang Asyur. Trus, orang Asyur dong pu ibukota tu kota Niniwe. Orang-orang Asyur yang tinggal di Niniwe tu dong paling jahat skali. Jadi, Yunus de dapa suru dari Tuhan untuk pigi tegur orang-orang Asyur yang tinggal di Niniwe untuk kas tinggal dong pu dosa-dosa smua. Kalo trada, nanti Tuhan hukum dong smua di situ. Karna orang-orang Asyur dong tu orang-orang Israel pu musu besar, sama karna dong tu paling jahat skali, bikin sampe Yunus de paling tra suka dong skali. Jadi de tra mau bikin apa yang Tuhan suru dia, de tra pigi ke Niniwe sperti yang de dapa suru, tapi de pigi lari ke kota Tarsis supaya de bisa jau dari Tuhan. De bikin begitu karna de tra mau orang-orang di Niniwe dong kas tinggal dong pu jahat. Karna de tau kalo dong kas tinggal dong pu jahat nanti Tuhan kas ampun dorang.
Kitab Yunus ini mo ajar tong smua tentang Tuhan Allah pu sayang sama manusia smua, biar tong smua su bikin dosa deng tra ikut yang Tuhan mau, sama sperti orang-orang di Niniwe. Tuhan De tu, Allah yang tra pili kasi. De sayang orang-orang yang bukan orang Israel sama sperti de sayang orang Israel. Tuhan de mo kas ampun orang-orang yang kas tinggal dong pu jahat baru minta ampun sama Dia.
Kitab Yunus pu crita bagi-bagi sperti ini:
Pasal 1:1-17 Crita tentang Yunus de dapa utus dari Tuhan untuk pigi ke kota Niniwe, tapi de lari jau dari Tuhan.
Pasal 2:1-10 Crita tentang Yunus de pu doa waktu de ada dalam ikan besar pu perut.
Pasal 3:1-10 Crita tentang Yunus de tegur orang-orang di Niniwe sama bagemana dong tobat dari dong pu jahat.
Pasal 4:1-11 Crita tentang Yunus de mara karna Tuhan tra jadi kas hancur Niniwe rata deng tana. Habis tu, Tuhan Allah kas tumbu tanaman yang de pu daun banyak untuk Yunus, untuk ajar dia untuk sayang sama smua orang.
Tuhan pu nama-nama di dalam kitab Yunus:
Bahasa yang orang pake untuk tulis kitab Yunus tu bahasa Ibrani. Dalam bahasa Ibrani ni, orang Israel biasa pake nama-nama yang beda-beda untuk bilang Tuhan pu nama. Di bawa ni ada daftar Tuhan pu nama-nama yang ada di kitab Yunus dalam bahasa Ibrani, bahasa Indonesia, sama bahasa Melayu Papua.
Bahasa Ibrani Bahasa Indonesia Bahasa Melayu Papua
Yahweh Tuhan TUHAN (Yunus 1:10)
Elohim Allah Allah (Yunus 3:8)
Yahweh Elohe Tuhan Allah TUHAN Allah (Yunus 4:6)
El Allah Allah (Yunus 4:2)
1
Yunus de tra bikin apa yang TUHAN suru
1:1-17
1 Dulu skali ada orang satu, de pu nama Yunus. De pu bapa nama Amitai. Satu kali begini TUHAN bicara sama Yunus, TUHAN bilang,✡ 2 “Yunus! Skarang ko pigi ke kota Niniwe, kota yang besar tu, trus ko tegur dong di sana, bilang dong kalo Sa su tau dong pu jahat.”
3 Tapi Yunus de tra mau pigi ke Niniwe baru de ke Tarsis, karna de pikir biar de bisa jau dari TUHAN. Pertama, de ke kota Yope, trus de ketemu kapal yang mo ke Tarsis. Langsung de bli tiket, naik kapal sama-sama deng anana bua kapal dong ke Tarsis. De mo ke Tarsis biar de bisa jau dari TUHAN.
4-5 Jadi suda dong pigi layar, dong layar begini Yunus de turun ke dek yang paling bawa baru de tidur, de tidur sono skali. Begini TUHAN De kas turun angin besar di laut, bikin sampe ada badai. Badai besar itu yang hantam kapal sampe hampir kapal de hancur. Bikin sampe anana bua kapal dong pu takut apa, dong masing-masing batariak-batariak minta tolong ke dong pu dewa-dewa. Trus dong buang barang-barang yang ada di atas kapal tu supaya kas ringan kapal.
6 Waktu kapten kapal de turun ke dek yang paling bawa, de ketemu Yunus trus bilang, “Beee bisa eh, ko tidur sono begini? Bangun suda! Baru ko lagi berdoa minta tolong sama ko pu allah. Sapa tau ko pu allah de dengar baru de mo tolong tong biar tong smua tra mati di sini!”
7 Stela itu dong dua naik ke atas, begini anana bua kapal dong baku bicara trus dong bilang, “Suda, tong buang undi saja biar tong tau sapa yang bikin sampe tong bisa kena susa begini.” Trus dong buang undi begini, Yunus yang kena, de yang sala. 8 Baru dong tanya dia, “Ko ini sapa? Ko kerja apa? Ko asal dari mana? Dari kampung mana? Kastau kitong, sapa pu sala yang bikin sampe tong kena susa begini?”
9 Trus Yunus de bilang, “Sa ni orang Ibrani. Sa semba TUHAN, Allah yang ada di surga, yang su bikin laut sama darat.” 10 Trus Yunus de crita sama dorang, bagemana de lari dari TUHAN. Dengar Yunus pu jawab bikin sampe dong smua takut skali. Baru dong bilang lagi sama Yunus, “Bisa tu ko bikin begitu?”
11 Waktu dong ada bicara, ombak tamba besar trus. Jadi dong tanya dia, “Tong bikin apa ko, supaya laut ini tedu?”
12 De bilang, “Karna sa su tau, kalo sa ini yang bikin sampe badai besar datang bikin susa kam. Jadi kam angkat buang sa ke laut suda! Kalo kam angkat buang sa ke laut, nanti laut de tedu baru tra bikin susa kam lagi.”
13 Tapi anana bua kapal tu dong tra mau buang Yunus ke laut, jadi dong dayung kuat-kuat ke darat. Tapi tra bisa ke darat karna ombak tamba besar lagi jadi. 14 Trus dong berdoa sama TUHAN, dong bilang, “TUHAN, tong minta skali, jang bunu kitong, karna tong buang orang ini ke laut. Trus TUHAN jang hukum tong yang bunu orang ini kalo memang de ini tra sala. Karna smua yang jadi ni sperti apa yang TUHAN mau.”
15 Habis berdoa, anana bua kapal dong angkat buang Yunus ke laut, itu baru ombak besar-besar tu tedu. 16 Liat ombak besar-besar tu tedu itu yang bikin sampe dong smua takut skali sama TUHAN, jadi dong potong binatang untuk jadi persembahan ke TUHAN sama dong bikin janji sama TUHAN.
17 Waktu dong buang Yunus ke laut, TUHAN De suru ikan besar satu untuk datang telan Yunus. Trus Yunus de tinggal dalam ikan besar itu pu perut slama tiga hari tiga malam.✡
2
Yunus de bilang trima kasi sama TUHAN
2:1-10
1 Dari dalam ikan besar tu de pu perut, Yunus de berdoa sama TUHAN, de pu Allah. 2 De bilang,
“Waktu sa tenggelam, sa susa skali, sa batariak minta tolong sama TUHAN,
baru TUHAN tolong saya.
Sa su hampir mati, sa batariak minta tolong sama TUHAN,
baru TUHAN dengar sa pu doa.
3 TUHAN su lempar sa ke dasar laut yang paling dalam,
ke lautan pu dasar yang paling dalam.
Arus air su kurung saya,
baru TUHAN pu ombak besar-besar su tutup saya.
4 Baru dalam hati sa bilang, ‘TUHAN su usir sa,
usir sa jau-jau dari TUHAN.
Tapi tetap sa percaya,
sa lagi nanti bisa liat TUHAN pu tempat tinggal yang suci.’
5 Air laut smua su tutup sa,
dong smua su kas tenggelam sa.
Baru rumput-rumput laut su ikat sa pu kepala.
6 Sa tenggelam sampe ke dasar gunung-gunung di dalam pusat lautan.
Sa takurung! Trada jalan kluar, macam sa ada di dalam lobang kubur.
Tapi TUHAN kas slamat sa, ya TUHAN, sa pu Allah.
7 Waktu pas sa su tra kuat lagi, sa ingat TUHAN,
trus TUHAN dengar sa pu doa dari dalam TUHAN pu tempat tinggal yang suci.
8 Sa tau, smua orang yang percaya skali sama dong pu dewa-dewa yang tra bisa tolong dorang tu,
dong itu yang kas tinggal TUHAN, deng tra mau trima De pu sayang.
9 Tapi kalo saya, sa mo mnyanyi puji TUHAN,
sama sa mo potong binatang untuk jadi persembahan buat TUHAN.
Apa yang sa su janji, itu suda yang nanti sa bikin.
Hanya TUHAN saja yang bisa kas slamat orang.”
10 Habis Yunus de berdoa, TUHAN suru ikan besar itu de munta Yunus di darat, trus ikan besar itu bikin sperti TUHAN bilang.
3
Orang-orang Niniwe dong stop buat jahat
3:1-10
1 Begini TUHAN bicara sama Yunus untuk yang kedua kali, TUHAN bilang, 2 “Yunus! Skarang ko pigi ke Niniwe, kota yang besar tu, trus ko kastau orang-orang Niniwe Sa pu pesan yang Sa bilang sama ko.”
3 Yunus de siap-siap, trus pigi ke Niniwe, de bikin sperti yang TUHAN suru. Niniwe tu kota yang besar skali, tiga hari jalan kaki baru bisa liat kota Niniwe pu smua-smua.
4 Waktu Yunus de sampe di kota itu, de jalan slama satu hari, baru de mulai batariak tegur orang-orang di situ. De bilang, “40 hari lagi, Niniwe nanti dapa kas hancur rata deng tana.”
5 Waktu orang-orang Niniwe dengar yang Yunus de bilang tu, dong langsung percaya sama Allah. Baru dong smua bilang, “Tong smua di Niniwe harus puasa, tra bole makan deng minum.” Baru dong smua, orang besar, anana kecil, smua pake kain kabung* tutup dong badan.✡
6 Stela raja Niniwe de dengar lagi kalo TUHAN mo kas hancur Niniwe, de turun dari de pu kursi raja. Baru de lepas de pu baju panjang krajaan, baru de pake kain kabung tutup de badan, trus de duduk di atas abu.†
7 Baru raja deng de pu orang-orang penting dong suru pesuru-pesuru untuk kastau orang-orang di Niniwe begini,
“Kam smua deng kam pu binatang-binatang piara, sapi ka, kambing ka, domba ka, kam smua tra bole makan apapa deng tra bole minum. 8 Kam smua, manusia ka, binatang-binatang yang kam piara ka, harus tutup kam pu badan deng kain kabung baru harus berdoa sunggu-sunggu minta ampun sama Allah. Trus masing-masing orang harus kas tinggal de pu klakuan yang jahat sama stop tindas orang lain. 9 Sapa tau, kalo tong buat begitu Allah bisa bruba pikiran baru tra mara tong lagi sama tra bunu tong smua.”
10 Waktu Allah liat smua yang dong su bikin, deng liat dong juga su tra buat jahat lagi, jadi Allah bruba pikiran untuk tra bikin sperti yang De su bilang sama Yunus. Allah tra jadi kas hancur Niniwe rata deng tana.
4
TUHAN kas tunjuk De pu sayang
4:1-11
1 Karna TUHAN De tra jadi kas hancur Niniwe, bikin sampe Yunus de tra snang skali, trus de mara skali. 2 Baru de berdoa sama TUHAN, de bilang,
“TUHAN, sa su bilang to, waktu sa masi di sa pu negri, kalo nanti TUHAN bikin sperti begini. Sa tau kalo TUHAN tu Allah yang paling baik sama sayang manusia. TUHAN juga paling sabar, tra perna stop kas tunjuk TUHAN pu baik sama smua orang. Sa su tau skali mo, kalo TUHAN pasti bruba pikiran jadi tra hukum dorang.✡ Itu yang, knapa dulu sa lari ke Tarsis. 3 Jadi, TUHAN, bunu sa saja suda, karna lebi baik sa mati daripada sa hidup.”
4 Tapi TUHAN De bilang begini, “Ko sapa lagi jadi ko mara?”
5 Suda, trus Yunus de jalan kluar kas tinggal Niniwe. De jalan ke sebla timur, de ke tempat yang de bisa pake pantau kota itu. Baru de bikin pondok kecil satu di situ, untuk duduk tunggu apa yang nanti jadi di kota Niniwe. 6 Baru TUHAN Allah De kas tumbu tanaman yang de pu daun banyak, baru tanaman itu tumbu lewat Yunus pu kepala supaya bikin sombar Yunus dia, sampe de pu kepala tra kena panas lagi. Baru Yunus de snang skali sama tanaman itu.
7 Tapi besok pagi waktu masi pagi-pagi skali, Allah suru ulat satu kesitu makan tanaman tu pu batang sampe tanaman tu de layu, layu itu yang tra bisa bikin sombar Yunus de lagi. 8 Waktu pas matahari su tinggi, Allah kasi angin timur yang panas tatiup ke ara Yunus. Baru panas matahari lagi bakar Yunus de pu kepala sampe Yunus de hampir pingsan. Baru de harap supaya de mati saja, de bilang begini, “Lebi baik sa mati saja daripada sa hidup!”
9 Tapi Allah De bilang ke Yunus, “Ko kecewa karna tanaman itu de mati ka? Ko sapa lagi jadi ko mara?”
Trus Yunus de bilang, “Sa pu hak to untuk mara, sa mara sampe sa tra mau hidup lagi!”
10 Trus TUHAN De bilang begini,
“Ko sayang eee, sama tanaman itu, jadi ko pu hati susa pas de layu. Padahal ko tra bantu sdikit juga untuk bikin de tumbu. Tanaman yang de tumbu satu malam trus de mati satu malam juga. 11 Baru Sa lagi tra bole sayang sama Niniwe ka? Niniwe, kota yang besar tu, yang ada 120.000 orang lebi yang tinggal di situ, blum lagi dong pu binatang-binatang piara yang banyak skali tu. Dong tu orang-orang yang tra bisa kas beda mana yang baik deng mana yang jahat. Sa lagi tra bole sayang dong ka?”