Library · pmy

Melayu Papua Lukas

BRITA BAIK YANG LUKAS TULIS
TENTANG YESUS DE PU HIDUP
Crita Singkat
Buku Lukas tentang Yesus pu hidup ini kastau kitong kalo Yesus tu Raja yang Allah janji untuk bangsa Israel juga untuk sluru bangsa-bangsa di muka bumi ini juga tong di Papua. Dalam buku ini tong bisa tau Yesus dapat tugas dari Allah untuk kastau Brita Baik sama orang miskin, juga untuk orang-orang yang dapa tangkap, orang yang tra bisa liat, juga sama orang yang dapa injak. Brita snang skali dalam buku ini ada di pasal-pasal pertama tentang Yesus mo datang trus tutup deng Yesus trangkat naik ke surga.
Buku Lukas ini de pu isi tu banyak bagian crita yang hanya bisa dapat dalam buku ini. Conto tu, crita tentang banyak malaikat dong mnyanyi waktu Yesus lahir, orang yang jaga domba dong pigi liat Yesus lahir, conto tentang orang Samaria yang pu hati baik, deng juga crita tentang anak yang hilang. Buku ini juga kas tekan skali tentang doa, Roh Allah, prempuan dong pu tugas dalam Yesus pu playanan, juga Allah De kas ampun dosa.
Garis besar dari Crita Lukas
Buka Crita: 1:1-4
Crita tentang Yesus deng Yohanes dong lahir trus crita waktu Yesus masi anak: 1:5—2:52
Yohanes Tukang Baptis mulai de pu kerja: 3:1-20
Yesus dapa baptis deng dapa coba: 3:21—4:13
Yesus mulai De pu kerja di tenga-tenga masyarakat Galilea: 4:14—9:50
Dari Galilea ke Yerusalem: 9:51—19:27
Minggu trakir Yesus di Yerusalem deng daera dekat situ: 19:28—23:56
Yesus hidup stela su mati, Yesus kas tunjuk diri, trus Yesus trangkat naik ke surga: 24:1-53
1
Untuk Bapa Teofilus
1:1-4
1 Bapa Teofilus yang sa hormat.
Banyak orang su usaha tulis pristiwa-pristiwa yang su jadi di tenga kitong. 2 Dong tulis apa yang dong dengar dari orang-orang yang liat sendiri waktu smua jadi trus pigi kastau brita itu ke mana-mana. 3 Juga sa cek smua itu dari awal, jadi sa rasa perlu sa tulis ikut deng smua yang jadi waktu itu untuk bapa. 4 Deng begitu, bapa bisa tau deng pasti kalo smua yang orang su kas ajar ke bapa itu betul.
Malaikat kastau Sakaria tentang Yohanes
1:5-25
5 Waktu Herodes jadi raja di Yudea, disitu ada satu imam de pu nama Sakaria. De ni dari klompok Abia,* de pu istri pu nama Elisabet. Dong dua ni Harun pu turunan.† 6 Dong dua orang yang benar di depan Allah, slalu ikut Tuhan deng tra perna lupa bikin Tuhan pu printa. 7 Dong dua su tua trus trada anak karna Elisabet de mandul.
8 Satu hari waktu klompok Abia pu giliran, Sakaria de tugas jadi imam‡ di Ruma Allah.§ 9 Biasa imam-imam dong buang undi untuk kasi tugas.* Jadi Sakaria yang dapa pili untuk bakar kemenyan† dalam Allah pu Tempat Suci.‡ 10 Waktu de bakar kemenyan itu, smua orang dong kumpul di luar Tempat Suci itu trus dong berdoa. 11 Waktu itu Tuhan pu malaikat kas tunjuk diri sama Sakaria, de bediri di sebla kanan dekat meja tempat bakar kemenyan. 12 Liat begitu Sakaria de kaget deng takut.
13 Tapi malaikat itu bicara sama dia,
“Sakaria ko jang takut, karna Tuhan su dengar ko pu doa. Ko pu istri Elisabet de nanti lahir anak laki-laki. Ko kasi nama de Yohanes. 14 Waktu anak itu lahir, ko nanti snang skali trus orang lain juga dong snang sama anak itu. 15 Karna nanti de jadi orang yang penting depan Tuhan. Trus de tra bole minum anggur ato minum minuman kras.§ Nanti Roh Allah kuasai de mulai dari dalam de pu mama pu perut. 16 De nanti bawa banyak orang Israel balik kembali sama Tuhan, dong pu Allah. 17 Trus de yang duluan buka jalan untuk Tuhan. De pu kuasa yang kuat sama sperti Elia dulu. De kas damei bapa-bapa deng dong pu anana kembali. Trus, orang yang su jalan sala de bikin dong kembali pikir yang benar. Deng begitu de kas siap orang-orang yang mo hidup ikut Tuhan.”✡
18 Habis tu Sakaria bilang sama malaikat begini, “Bagemana sa mo tau kalo yang sa dapa kastau itu nanti jadi? Karna sa ni su tua baru sa pu istri juga su tua.”
19 Malaikat de jawab dia,
“Sa ni Gabriel yang bediri dekat Allah, sa dapa printa untuk kastau tentang brita baik ini sama ko. 20 Dengar ini! Apa yang sa bilang pasti jadi pas de pu waktu nanti, tapi karna ko tra percaya apa yang sa bilang, ko tra bisa bicara sampe smua yang sa bilang ini jadi.”
21 Di luar Tempat Suci itu orang-orang dong su tunggu-tunggu Sakaria. Dong heran karna de su lama di dalam Tempat Suci itu. 22 Begini waktu Sakaria de kluar, de su tra bisa bicara sama dorang, de cuma pake kode-kode saja. Jadi orang-orang dong tau kalo Tuhan ada kas tunjuk satu hal sama Sakaria dalam Tempat Suci itu. 23 Begitu de pu tugas kerja di Ruma Allah slesai, Sakaria de pulang ke de pu ruma.
24 Tra lama de pu istri Elisabet hamil, trus Elisabet ni de tinggal dalam ruma saja sampe lima bulan. 25 De bilang, “Tuhan yang tolong sampe sa bisa hamil, Tuhan su bikin sa tra malu lagi depan orang-orang.”
Malaikat kastau brita Yesus lahir
1:26-38
26 Begini Elisabet su hamil enam bulan, Allah suru malaikat Gabriel pigi ke kampung Nasaret di daera Galilea. 27 De ke prempuan satu yang pu nama Maria, de masi nona deng blum kawin. Maria de ni su calon istri dari laki-laki satu pu nama Yusup, dari raja Daud pu turunan.
28 Malaikat de datang bilang Maria begini, “Salam Maria, Tuhan su kasi ko berkat besar. Tuhan ada sama-sama deng ko!”
29 Dengar begitu Maria takut deng bingung, trus de tanya dalam hati, “De pu maksud apa eee?”
30 Trus malaikat itu bilang,
“Maria jang takut, Allah su kas tunjuk De pu baik sama ko. 31 Dengar ini! Ko nanti hamil trus lahir anak laki-laki satu, ko harus kasi nama anak itu Yesus. 32 Anak ini nanti De jadi orang penting, trus nanti dong sebut De Allah Yang Paling Tinggi pu Anak. Juga nanti Tuhan Allah kasi De kursi raja dari De pu nene moyang Raja Daud. 33 Trus De ni nanti jadi raja yang printa Yakub pu anana cucu trus-trus, De pu krajaan trada akir.”
34 Tapi Maria de bilang malaikat itu, “Bagemana smua ni bisa jadi? Karna sa blum perna tidur deng laki-laki.”
35 Malaikat itu bilang,
“Roh Allah nanti turun sama ko, trus Allah Yang Paling Tinggi pu kuasa tutup ko, karna begitu Anak yang nanti ko lahir itu dong sebut De Allah pu Anak, De nanti hidup kusus untuk Allah. 36 Dengar ini! Ko pu sodara Elisabet de su hamil enam bulan, padahal de su tua trus orang bilang de tra bisa pu anak. 37 Karna bagi Allah trada yang tra bisa.”
38 Trus Maria de bilang, “Sa ni cuma Tuhan pu pesuru, biar smua jadi sperti yang ko bilang itu.” Trus, malaikat itu de pigi kas tinggal Maria.
Maria pigi ke Elisabet
1:39-45
39 Habis tu lewat brapa hari Maria pigi cepat-cepat ke kota satu yang ada di gunung di daera Yudea. 40 De pigi ke Sakaria pu ruma, pas sampe di sana, Maria kasi suara ke Elisabet. 41 Begitu Elisabet dengar Maria pu suara, anak dalam de pu perut grak kuat-kuat. Trus Roh Allah kuasai Elisabet, 42 trus Elisabet batariak deng snang,
“Heee, ko ni yang paling dapa berkat dari smua prempuan, begitu juga deng Anak yang dalam ko pu perut ini. 43 Sa ni sapa ka sampe sa pu Tuhan pu mama de datang liat sa? 44 Dengar ini! Waktu sa dengar ko pu suara, anak dalam sa pu perut ni grak kuat-kuat karna snang skali. 45 Ko untung skali, karna ko yang percaya kalo apa yang Tuhan kastau sama ko itu pasti jadi.”
Maria puji Tuhan
1:46-56
46 Maria bilang,
“Sa pu hati puji deng hormat sama Tuhan!
47 Sa pu hati snang skali,
karna Allah kas slamat saya.
48 De ingat saya, De pu pesuru yang trada arti ini!
Mulai skarang smua orang di dunia bilang sa ni prempuan yang paling untung.
49 Karna Allah Yang Pu Kuasa Paling Besar su bikin hal besar sama saya,
Allah tu suci deng trada sala apapa.
50 Tuhan slalu kas tunjuk De pu sayang
trus-trus ke orang yang dong pu hidup takut Tuhan.
51 Tuhan kas tunjuk De pu kuasa besar,
De juga kas kaco orang yang tinggi hati.
52 Tuhan kas turun orang-orang besar dari dong pu kursi raja,
baru De kasi kuasa sama orang-orang yang di bawa.
53 De kasi smua hal yang baik sama orang-orang lapar sampe dong puas,
trus orang-orang kaya De suru pigi deng tra dapat apapa.
54-55 Tuhan su tolong Israel, De pu pesuru,
karna Tuhan ingat De pu sayang, sperti De su janji sama tong pu nene moyang.
Tuhan janji kalo De nanti bikin smua yang baik sama Abraham
deng de pu anana cucu sampe trada akir.”✡
56 Kira-kira sampe tiga bulan Maria tinggal sama Elisabet, habis itu de pulang kembali.
Yohanes Tukang Baptis lahir
1:57-66
57 Pas su waktu untuk Elisabet mo lahir anak, de lahir anak laki-laki. 58 Waktu orang-orang di tempat itu deng de pu sodara dong dengar kalo Tuhan su kas tunjuk De pu sayang sama dia, dong smua ikut snang sama-sama deng dia.
59 Waktu anak kecil su dlapan hari, dong smua datang liat anak itu dapa sunat ikut dong pu aturan agama.✡ De pu sodara dong mo kas nama de Sakaria sperti de bapa, 60 tapi anak itu pu mama bilang, “Tra usa! Kas nama de Yohanes saja.”
61 Trus dong bilang de, “Tapi trada ko pu sodara yang nama begitu baru?” 62 Trus dong kode sama Sakaria, dong tanya de pu anak mo kasi nama apa.
63 Sakaria de minta tempat tulis untuk de tulis, “De pu nama tu Yohanes.” Baru dong smua langsung heran. 64 Waktu itu juga Sakaria langsung bisa bicara lagi trus de mulai puji Allah.
65 Smua orang yang tinggal samping-samping ruma dong jadi takut, trus pristiwa itu orang crita dari mulut ke mulut di smua tempat di daera gunung Yudea. 66 Smua orang yang dengar dong bilang dalam hati, “Anak ini kalo besar nanti de jadi apa eee?” Karna dong liat Tuhan pu kuasa ada sama-sama deng anak ini.
Sakaria puji Tuhan
1:67-80
67 Begini Roh Allah kuasai anak itu pu bapa Sakaria, trus de bapa bawa Allah pu pesan, de bilang begini,
68 “Puji Tuhan, Allah yang kitong orang Israel percaya!
De su datang mo tolong kas bebas De pu orang-orang.
69 Tuhan kasi satu Orang yang De pu kuasa besar, datang kas slamat kitong.
Orang itu turunan dari Tuhan pu pesuru, Raja Daud.
70 De buat sperti De janji dulu skali dari mulut nabi-nabi yang De pili itu,
71 untuk kas slamat kitong dari musu-musu pu kuasa deng smua yang tra suka skali sama kitong.
72 Allah bikin begitu untuk kas tunjuk De pu hati yang sayang sama tong pu nene moyang,
karna De ingat De pu janji yang suci yang pasti jadi.
73 Itu janji yang De su bilang deng sumpa sama tong pu moyang Abraham:
74 Supaya tong bebas dari musu-musu,
trus bisa ikut layani Tuhan deng trada rasa takut.
75 Slama tong hidup musti hidup untuk Tuhan trus mo bikin yang baik di depan Dia.
76 Baru ko Yohanes sa pu anak ni, nanti orang panggil ko tu Allah Yang Paling Tinggi pu nabi.
Ko yang nanti jalan duluan supaya ko kas siap Tuhan pu jalan.✡
77 Ko juga mo kastau Tuhan pu orang yang De pili kalo De mo kas slamat dorang,
deng cara kas ampun dong dari dong pu dosa-dosa.
78 Karna Allah sayang sama kitong sampe De mo kas slamat kitong.
Itu sama sperti sinar matahari pagi yang muncul.
79 De datang mo kas trang smua orang yang hidup dalam glap deng yang takut mati.✡
Trus untuk kas tunjuk tong pu langka kaki ke jalan hidup yang penu rasa damai.”
80 Anak ini de tamba besar trus de pu roh tamba kuat. Trus de tinggal di tempat sepi yang kring, sampe hari de musti kas tunjuk diri sama orang Israel.
2
Yesus lahir
2:1-7
(Mat 1:18-25)
1 Satu kali begini, Raja Besar Roma yang orang panggil Raja Agustus de kas printa untuk daftar smua orang yang ada di krajaan Roma. 2 Daftar sensus nama-nama ni pertama kali dong bikin waktu Kirenius de jadi gubernur Siria. 3 Smua orang dong pigi daftar dong pu nama-nama ke dong pu kota asal. 4 Yusup de pigi dari kampung Nasaret di Galilea ke Kota Betlehem di Yudea. Betlehem ni dong biasa bilang juga Kota Daud, de pigi daftar nama disitu karna de asal dari kluarga deng turunan Raja Daud. 5 De pigi daftar disana deng Maria de pu calon istri yang ada hamil. 6 Waktu dong di Betlehem, su waktu untuk Maria mo lahir anak. 7 Karna dong tra dapat tempat untuk tinggal, jadi dong tinggal dalam kandang binatang. Maria de lahir anak laki-laki, anak yang pertama. De bungkus deng kain, trus kas tidur di tempat taru makanan untuk binatang.
Orang-orang yang jaga domba pigi liat Yesus
2:8-20
8 Pas malam itu tra jau dari kampung Betlehem di tempat luas yang ada rumput-rumput, orang-orang jaga dong pu domba. 9 Kaget begini, dekat dong muncul Tuhan pu malaikat satu, baru Tuhan pu sinar kas trang dong, baru orang-orang yang jaga domba dong takut skali. 10 Trus malaikat bilang dong begini,
“Kam jang takut, karna sa mo kastau brita baik ke kam. Brita baik ini nanti bikin smua orang pu hati snang skali. 11 Hari ini su lahir di Daud pu kampung Betlehem, Anak satu yang nanti kas slamat kam. De tu Tuhan, Raja Yang Allah Pili. 12 Begini De pu tanda: Kam nanti pigi trus liat bayi satu dong bungkus pake kain, baru De tidur dalam binatang pu tempat makan.”
13 Kaget begini, muncul sama-sama deng malaikat itu malaikat-malaikat banyak skali dari surga yang puji Allah, dong bilang,
14 “Puji Allah di tempat yang paling tinggi,
juga damai di bumi untuk orang-orang yang Tuhan pili.”
15 Habis malaikat-malaikat pigi kembali ke surga kas tinggal dong, orang-orang yang jaga domba tu dong baku bilang, “Ayo tong skarang pigi ke Betlehem liat apa yang su jadi, sperti yang Tuhan su kastau sama torang.”
16 Dong cepat-cepat pigi begini dong ketemu Maria deng Yusup, baru dong liat bayi De tidur dalam binatang pu tempat makan. 17 Waktu orang-orang yang jaga domba su liat Dia, dong kastau apa yang malaikat tu su bilang sama dong tentang bayi itu. 18 Trus smua orang yang dengar crita itu heran. 19 Tapi Maria ni de pikir trus simpan smua tu dalam de pu hati. 20 Orang-orang yang jaga domba dong kembali ke tempat luas yang ada rumput, deng puji-puji kas tinggi Allah, karna dong su dengar deng su liat smua jadi sperti yang malaikat kastau.
Maria deng Yusup bawa Yesus ke Ruma Allah
2:21-40
21 Begitu su dlapan hari, Anak itu dapa sunat. Dong kasi nama De Yesus, nama yang malaikat kasi, waktu De blum ada dalam perut.
22 Pas hari untuk Maria mo kas bersi diri ikut hukum Musa,* Yusup deng Maria dong pigi bawa Yesus ke Yerusalem untuk kasi sama Tuhan. 23 Karna dalam hukum Tuhan tatulis begini, “Smua anak laki-laki yang lahir pertama itu kas kusus untuk Tuhan.”✡ 24 Dong juga mo kas korban persembahan dua ekor anak burung merpati puti ato dua ekor burung merpati hitam, sperti ada tulis di hukum Tuhan.✡
25 Pas skali di Yerusalem tu ada orang satu, de pu nama Simeon. De orang benar, de sunggu-sunggu ikut Tuhan pu mau, de juga ada tunggu Tuhan pu janji yang mo kas slamat orang Israel, trus Roh Allah slalu ada sama dia. 26 Roh Allah kastau de kalo seblum de mati de pasti liat Raja Yang Tuhan Pili. 27 Hari itu Roh Allah kas grak Simeon pu hati, untuk pigi ke Ruma Allah pas Yusup sama Maria juga ada bawa Yesus yang masi bayi, untuk bikin yang harus dong ikut dari hukum Musa. 28 Baru Simeon de gendong Anak itu trus de puji Allah de bilang,
29 “Sunggu eh! Tuhan pu janji buat saya, skarang su jadi.
Tuhan biar skarang sa mati deng hatitenang, karna sa pu hati su snang.
30 Karna deng sa pu mata sendiri sa liat,
De yang mo kas slamat, yang datang dari Bapa.
31 Tuhan sendiri yang su kas siap Dia depan smua bangsa.
32 De sperti trang yang kas tunjuk jalan untuk bangsa-bangsa lain,
trang itu yang bawa hormat bagi Tuhan pu umat Israel.”✡
33 Dengar Simeon bicara tentang Anak itu, De pu bapa deng mama dong heran. 34 Trus Simeon kasi berkat sama dong baru de bilang sama Anak itu pu mama Maria begini,
“Dengar, Allah su pili Anak ini. Nanti lewat Anak ini banyak orang Israel dapa hukum juga banyak orang Israel yang dapa slamat. De ni sperti tanda dari Allah, tapi banyak orang yang tantang Dia. 35 Ini jadi supaya jlas apa yang ada dalam banyak orang pu pikiran. Juga ko rasa sedi skali dalam ko pu hati sperti tusuk deng parang yang tajam.”
36 Pas disitu ada satu prempuan yang tua, de pu nama Hana, de ni nabi. De dari suku Asyer, Fanuel pu anak. De su perna kawin trus de hidup deng de pu suami sampe tuju taun. 37 Skarang de su janda. De su umur 84 taun. De slalu ada di Ruma Allah, siang malam de sembayang sama Allah deng puasa. 38 Pas waktu itu de datang ke dekat Anak itu, baru de puji Allah deng bicara tentang Anak itu sama smua orang yang ada tunggu-tunggu Allah pu waktu kas bebas orang Yerusalem.
39 Habis Yusup sama Maria bikin smua ikut hukum Tuhan, dong pulang ke dong pu kampung Nasaret di Galilea. 40 Anak itu tamba besar deng kuat. De mngerti smua deng baik, trus Allah kas tunjuk De pu baik sama Anak itu.
Yesus di Ruma Allah
2:41-52
41 Stiap taun Yesus pu orang tua dong pigi ke Yerusalem, untuk dong ikut orang Yahudi pu hari besar Paska.† 42 Waktu Yesus pu umur 12 taun, dong pigi ke Yerusalem sperti yang biasa dong buat di hari besar itu. 43 Habis ikut hari besar itu, waktu dong jalan pulang, Yesus De masi di Yerusalem tapi De pu bapa deng mama tra tau. 44 Karna dong dua pikir De ada sama-sama deng orang-orang yang ada jalan. Sampe su jalan satu hari penu baru, dong dua cari De di tenga dong pu kluarga deng orang-orang yang dong knal. 45 Karna dong tra dapat-dapat, dong kembali ke Yerusalem deng trus cari Dia.
46 Su cari sampe tiga hari baru dong dapat De dalam Ruma Allah. Yesus De duduk tenga guru-guru agama dengar deng tanya-tanya sama dong. 47 Smua orang yang dengar, dong heran skali sama Dia, karna De tau smua trus De jawab smua deng baik. 48 De pu orang tua saja heran liat itu. Trus De pu mama bilang sama Dia, “Anak, knapa Ko bikin tong begini? Sa deng Ko pu bapa tong dua pu hati tra bisa tenang cari-cari Ko.”
49 Yesus De bilang, “Knapa bapa deng mama mo cari Saya? Bapa deng mama tratau kalo Sa musti ada di Sa pu Bapa pu ruma?” 50 Tapi dong tra mngerti apa yang Yesus bilang.
51 Trus Yesus ikut dong pulang sama-sama ke Nasaret, De paling dengar-dengar sama De pu orang tua. De pu mama simpan smua hal itu dalam hati. 52 Trus Yesus tamba besar deng tamba mngerti smua deng baik, Allah deng manusia tamba snang deng Dia.
3
Yohanes Tukang Baptis
3:1-20
(Mat 3:1-12; Mrk 1:1-8; Yoh 1:19-28)
1 Waktu su 15 taun Tiberius jadi Raja Besar Roma, Pontius Pilatus de gubernur daera Yudea, Herodes raja wilaya Galilea. Trus Herodes pu sodara Filipus, de raja wilaya Iturea deng Trakonitis, trus Lisanias raja wilaya Abilene. 2 Waktu itu juga, Hanas sama Kayafas yang jadi Pemimpin Imam. Trus Allah bicara sama Yohanes, Sakaria pu anak yang waktu itu de tinggal di tempat sepi yang kring.
3 Trus Yohanes de pigi ke smua daera Yordan deng kastau kalo dong harus tobat, trus dapa baptis supaya dapa kas ampun dari dong pu dosa-dosa. 4 Sperti yang tatulis dalam kitab Nabi Yesaya,
“Ada suara yang batariak di tempat sepi yang kring,
‘Kas siap jalan untuk Tuhan,
kas lurus jalan untuk Dia.
5 Timbun tempat-tempat yang renda,
kas rata gunung-gunung deng tempat yang tinggi,
kas lurus jalan yang belok-belok,
trus kas rata jalan yang batu-batu. *
6 Smua orang nanti liat bagemana Allah kas slamat orang-orang!’ ”✡
7 Banyak orang yang datang untuk Yohanes baptis dong. Yohanes kastau sama dong begini,
“Kam ini ular bisa pu turunan! Sapa yang kas ingat kam untuk lari dari Allah pu mara besar yang nanti datang? 8 Kalo memang kam su tobat dari dosa, kas hasil bua yang pantas untuk orang yang su tobat dari dosa. Jang kam pikir dalam hati, ‘Tong slamat karna bapa Abraham tu tong pu nene moyang!’ Dengar eh, Allah bisa bikin anana buat bapa Abraham dari batu-batu ini! 9 Kapak su siap mo tebang pohon sampe ke akar-akar, jadi pohon yang tra kas hasil bua yang baik, pasti dapa tebang trus buang ke api.”✡
10 Orang-orang dong tanya Yohanes, “Kalo begitu, apa yang musti tong buat?”
11 Yohanes de bilang, “Sapa yang punya dua baju, de musti kasi satu sama yang tra pu baju, juga orang yang pu makanan, de musti bagi sama orang yang trada makanan.”
12 Orang-orang tukang tagi pajak dong juga datang mo baptis trus dong tanya sama dia, “Bapa guru, apa yang musti tong buat?”
13 Yohanes kastau, “Jang tagi lebi banyak dari yang musti ko tagi.”
14 Pasukan tentara juga tanya sama dia, “Kalo tong, apa yang musti tong buat?”
Yohanes de jawab sama dong, “Jang kam kuras deng pras orang, kas cukup kam pu hidup deng kam pu gaji.”†
15 Waktu itu orang-orang dong tanya-tanya, kalo Yohanes ni ka Raja Yang Allah Pili yang dong tunggu-tunggu. 16 Jadi Yohanes jawab deng bilang smua orang dong begini,
“Orang yang pu kuasa lebi besar dari saya, De nanti datang, mo buka De pu tali spatu saja sa tra pantas. Sa baptis kam deng air, tapi De nanti baptis kam deng Roh Allah juga deng api. 17 De su mo kas pisa orang yang baik deng yang jahat, macam orang yang su pegang tapis untuk kas pisa biji gandum dari ampas. Biji gandum De kumpul ke De pu tempat, tapi smua ampas De nanti bakar di api yang tra bisa padam.”
18 Yohanes de trus pake kata-kata sperti itu kas naseat orang, deng kastau Brita Baik. 19 Juga, Yohanes tegur Herodes yang pu kuasa di Galilea karna masala Herodias, de pu sodara pu istri,‡ juga tentang smua hal jahat yang de su buat. 20 Tapi Herodes tamba bikin jahat lagi, de suru orang kas masuk Yohanes ke penjara.
Yesus dapa baptis
3:21-22
(Mat 3:13-17; Mrk 1:9-11; Yoh 1:32-34)
21 Waktu smua orang banyak itu su dapa baptis, Yesus juga dapa baptis. Baru De ada doa begini, tiba-tiba langit tabuka, 22 trus Roh Allah De turun ke Yesus bentuk sperti burung merpati di atas Dia. Trus ada suara dari langit, “Ko ini Sa pu Anak yang Sa sayang. Ko bikin Sa pu hati snang.”
Yesus pu daftar nene moyang
3:23-38
(Mat 1:1-17)
23 Waktu Yesus mulai De pu kerja, De pu umur kurang lebi 30 taun. Orang-orang dong tau Yesus tu Yusup pu anak.
Yusup pu bapa tu Eli.
24 Eli pu bapa tu Matat,
Matat pu bapa Lewi,
Lewi pu bapa Melki,
Melki pu bapa Yanai,
Yanai pu bapa Yusup.
25 Yusup pu bapa Matica,
Matica pu bapa Amos,
Amos pu bapa Nahum,
Nahum pu bapa Hesli,
Hesli pu bapa Nagai.
26 Nagai pu bapa Maat,
Maat pu bapa Matias,
Matias pu bapa Semein,
Semein pu bapa Yosek,
Yosek pu bapa Yoda.
27 Yoda pu bapa Yohanan,
Yohanan pu bapa Resa,
Resa pu bapa Zerubabel
Zerubabel pu bapa Sealtiel,
Sealtiel pu bapa Neri.
28 Neri pu bapa Melki,
Melki pu bapa Adi,
Adi pu bapa Kosam,
Kosam pu bapa Elmadam,
Elmadam pu bapa Er.
29 Er pu bapa Yosua,
Yosua pu bapa Elieser,
Elieser pu bapa Yorim,
Yorim pu bapa Matat,
Matat pu bapa Lewi.
30 Lewi pu bapa Simeon,
Simeon pu bapa Yehuda,
Yehuda pu bapa Yusup,
Yusup pu bapa Yonam,
Yonam pu bapa Elyakim.
31 Elyakim pu bapa Melea,
Melea pu bapa Mena,
Mena pu bapa Matata,
Matata pu bapa Natan,
Natan pu bapa Daud.
32 Daud pu bapa Isai,
Isai pu bapa Obet,
Obet pu bapa Boas,
Boas pu bapa Salmon,
Salmon pu bapa Nahason.
33 Nahason pu bapa Aminadab,
Aminadab pu bapa Admin,
Admin pu bapa Arni,
Arni pu bapa Hezron,
Hezron pu bapa Peres,
Peres pu bapa Yehuda.
34 Yehuda pu bapa Yakub,
Yakub pu bapa Ishak,
Ishak pu bapa Abraham,
Abraham pu bapa Tera,
Tera pu bapa Nahor.
35 Nahor pu bapa Seruk,
Seruk pu bapa Rehu,
Rehu pu bapa Pelek,
Pelek pu bapa Eber,
Eber pu bapa Salmon.
36 Salmon pu bapa Kenan,
Kenan pu bapa Arpaksad,
Arpaksad pu bapa Sem,
Sem pu bapa Nuh,
Nuh pu bapa Lamek.
37 Lamek pu bapa Metusala
Metusala pu bapa Henok,
Henok pu bapa Yared,
Yared pu bapa Mahalaleel,
Mahalaleel pu bapa Kenan.
38 Kenan pu bapa Enos,
Enos pu bapa Set,
Set pu bapa Adam,
Adam ni Allah pu anak.
4
Yesus dapa coba dari Iblis
4:1-13
(Mat 4:1-11; Mrk 1:12-13)
1 Roh Allah kuasai Yesus, trus De pigi dari kali Yordan. Roh Allah bawa De ke tempat sepi yang kring. 2 Disitu Yesus dapa coba dari Iblis 40 hari. 40 hari itu Yesus tra makan apapa jadi De rasa lapar. 3 Begini Iblis bilang sama Yesus, “Ko ni Allah pu Anak to? Coba Ko suru batu ini jadi roti.”
4 Yesus bilang dia, “Ada tatulis begini, ‘Manusia hidup tu bukan dari roti saja.’ ”✡
5 Trus Iblis de bawa Yesus ke tempat satu yang tinggi, disana deng cepat skali Iblis kas liat smua krajaan di dunia. 6 Iblis bilang Dia,
“Smua kuasa itu deng harta yang banyak itu, sa nanti kasi smua untuk Ko, karna smua itu sa su dapa kasi. Trus sa bisa kasi smua itu sama sapa saja yang sa mau. 7 Jadi sa mo kasi smua sama Ko tapi, kalo Ko mo tunduk semba sama saya.”
8 Tapi Yesus jawab, “Ada tatulis, ‘Ko harus semba ko pu Tuhan Allah, trus ko harus kerja hanya untuk De saja!’ ” ✡
9 Habis itu de bawa Yesus ke Yerusalem trus bawa De di ujung bagian atas Ruma Allah. Baru de bilang ke Yesus, “Ko ni Allah pu Anak to, coba Ko lompat dari sini ke bawa. 10 Karna ada tatulis begini, ‘Tentang Ko, Allah pasti kas printa De pu malaikat-malaikat untuk jaga Ko. 11 Trus dong nanti tada Ko deng dong pu tangan supaya Ko pu kaki juga jang kena batu.’ ”✡
12 Yesus jawab de, “Ada tatulis, ‘Jang ko coba-coba ko pu Tuhan Allah!’ ” ✡
13 Stela Iblis slesai coba Yesus, de mundur dari Yesus trus de tunggu waktu yang baik.
Yesus mulai De pu kerja dari Galilea
4:14-15
(Mat 4:12-17; Mrk 1:14-15)
14 Stela itu deng kuasa Roh Allah, Yesus De kembali ke daera Galilea. Di daera itu, di mana-mana tempat orang-orang crita tentang Yesus. 15 Waktu itu De kas ajar di tempat-tempat ibada situ, smua orang dong puji-puji Dia.
Yesus dapa usir di Nasaret
4:16-30
(Mat 13:53-58; Mrk 6:1-6)
16 Yesus De pigi juga ke Nasaret tempat dulu De besar disitu. Sperti biasa Yesus masuk ke tempat ibada pas orang Yahudi pu hari Sabat,* trus bediri untuk baca Kitab Suci. 17 Dong kasi Yesus baca kitab yang Nabi Yesaya de tulis. Habis buka kitab itu, De dapat ayat yang tulis begini,
18 “Tuhan pu Roh ada sama Saya,
karna De su pili Saya untuk kastau Brita Baik ke orang miskin.
De utus Sa untuk kas lepas orang yang dapa tangkap,
kas sembu mata yang tra bisa liat,
untuk kas lepas orang yang dapa injak,
19 trus kastau kalo Tuhan su mulai kas liat De pu sayang ke De pu umat.” ✡
20 Habis tu Yesus tutup kitab itu baru kas kembali sama yang tugas disitu, trus duduk. Smua orang dalam tempat ibada tu liat baik-baik ke Dia. 21 Trus Yesus mulai kas ajar dong, De bilang, “Hari ini smua yang tadi kam su dengar tu, skarang su jadi.”
22 Smua orang puji De baru dong heran kata-kata bagus skali yang De bilang, trus dong bilang, “Tra sangka eh! De tu Yusup pu Anak.”
23 Jadi Yesus bilang sama dong begini, “Pasti kam mo bicara Sa kata pepata yang bilang,† ‘Dokter, kas sembu ko pu diri dulu.’ Coba buat disini di Ko pu kampung smua yang tong su dengar yang Ko su bikin di Kapernaum! ”
24 Yesus tamba bicara lagi,
“Yang Sa bilang ini benar: Trada nabi yang dapa hormat di de pu kampung sendiri. 25 Tapi Sa kastau kam: Waktu jaman Nabi Elia, disitu hujan tra turun sampe tiga stenga taun, ada musiba lapar di smua negri itu. Waktu itu ada banyak janda-janda di Israel, 26 tapi Allah tra utus Elia ke satu orang dari dong, tapi ke satu prempuan janda di Sarfat, di tana Sidon.✡ 27 Waktu Nabi Elisa pu jaman, banyak orang yang sakit kulit busuk di Israel, juga trada satu orang yang dapa kas sembu dari dong, cuma Naaman, orang Siria itu.”✡
28 Dengar itu smua orang di tempat ibada dong mara skali. 29 Dong bediri trus usir Yesus kluar kota baru bawa De ke pinggir gunung, tempat kota itu dong bangun. Dong mo dorong De ke jurang itu. 30 Tapi Yesus De jalan dari tenga-tenga dong trus pigi.
Yesus dalam tempat ibada di Kapernaum
4:31-37
(Mrk 1:21-28)
31 Trus Yesus pigi ke Kota Kapernaum di daera Galilea. Disitu Yesus kas ajar stiap hari Sabat. 32 Dong smua heran dengar apa yang De kas ajar, karna De pu kata-kata penu deng kuasa. 33 Di dalam tempat ibada itu, ada satu orang yang krasukan setan, de batariak deng suara kras, 34 “He Yesus, orang Nasaret, Ko mo bikin apa deng kitong? Ko datang mo kas hancur tong ka? Sa tau Ko tu sapa, Ko itu Orang Suci yang Allah utus.”
35 Tapi Yesus printa dia, “Diam! Kluar dari dia!” Setan itu banting orang itu di tenga-tenga orang banyak, trus de kluar baru tra bikin sakit orang itu.
36 Trus smua orang yang liat tu heran, dong baku bicara, “Sunggu, hebat skali kata-kata ini! Karna deng penu kuasa De kas printa setan-setan, trus dong kluar.” 37 Trus tasebar brita tentang Yesus di smua daera itu.
Yesus De kas sembu Simon pu mama mantu deng banyak orang lain
4:38-41
(Mat 8:14-17; Mrk 1:29-34)
38 Yesus kas tinggal tempat ibada, trus pigi ke Simon pu ruma. Simon pu mama mantu sakit panas tinggi, jadi dong minta Yesus tolong mama. 39 Trus Yesus pigi bediri di samping mama baru usir sakit itu. Panas tinggi tu hilang, langsung mama de bangun deng kas siap makanan untuk Yesus dorang.
40 Pas matahari masuk, banyak orang bawa dong pu kluarga yang mendrita sakit macam-macam. Trus Yesus De taru tangan di dong smua yang sakit satu-satu trus kas sembu dorang. 41 Dari banyak orang kluar setan-setan deng batariak, “Yesus, Ko ni Allah pu Anak.” Tapi Yesus tegur suru dong diam, karna dong tau kalo Yesus tu Raja Yang Allah Pili.
Yesus kas ajar di kota-kota lain
4:42-44
(Mrk 1:35-39)
42 Pas matahari baru mo naik, Yesus pigi ke tempat yang sunyi. Orang-orang dong cari De, pas dong dapat, baru dong coba tahan Yesus supaya jang kas tinggal dorang. 43 Tapi Yesus bilang, “Di kota-kota lain juga Sa harus kastau Brita Baik tentang Allah pu Krajaan,‡ karna untuk itu Sa dapa utus ke dunia ini.” 44 Trus De kastau Brita Baik dalam tempat-tempat ibada di daera Yudea.
5
Yesus pili murid pertama
5:1-11
(Mat 4:18-22; Mrk 1:16-20)
1 Satu hari Yesus bediri di pinggir danau Genesaret. Banyak orang dempet-dempet kliling Yesus supaya dong mo dengar Allah pu kata-kata. 2 Begini Yesus liat ada prahu dua di danau situ, orang-orang tukang tangkap ikan su turun dari prahu itu, dong ada kas bersi dong pu jala. 3 Yesus naik dalam prahu satu, yang pu prahu tu Simon. Trus Yesus suru Simon dorong de pu prahu ke tenga sdikit, baru Yesus duduk dalam prahu deng mulai kas ajar orang banyak.
4 Habis kas ajar, Yesus bilang Simon, “Ko tolak prahu ke tempat yang dalam trus buang jala, supaya kam tangkap ikan.”
5 Simon de jawab, “Bapa guru, spanjang malam tong kerja kras tapi tra tangkap apapa, tapi karna Bapa yang suru, sa mo lepas jala lagi.” 6 Dong kas lepas jala begini, dong dapat ikan banyak skali sampe jala mo robek. 7 Jadi dong kode panggil teman-teman di prahu lain supaya bantu dong. Teman-teman dong datang baru sama-sama dong isi prahu dua tu deng ikan sampe mo tenggelam.
8 Waktu Simon Petrus de liat itu, de tunduk depan Yesus pu kaki baru bilang, “Tuhan! Sa ni tra pantas dekat Tuhan. Kas tinggal sa suda, karna sa ni orang yang bikin dosa!” 9 Simon bicara begitu, karna Simon deng orang yang sama-sama disitu, heran skali liat ikan yang dong dapat sampe banyak begitu. 10 Begitu juga Simon pu teman kerja Yakobus deng Yohanes, bapa Zebedeus pu anak dua.
Trus Yesus bilang sama Simon, “Jang takut! Skarang ko jadi orang yang jala manusia.” 11 Habis itu Simon deng de pu teman-teman tarik prahu kas naik di darat, trus dong kas tinggal smua disitu trus pigi ikut Dia.
Yesus kas sembu orang yang sakit kulit busuk
5:12-16
(Mat 8:1-4; Mrk 1:40-45)
12 Satu kali begini, Yesus De di kota satu. Disitu ada satu orang yang pu kulit penu deng luka busuk.* Waktu de liat Yesus, de tunduk sampe muka kena tana di depan Yesus pu kaki trus minta, “Tuhan, kalo Tuhan mau, Tuhan pasti bisa kas sembu saya.”
13 Trus Yesus kas tangan pegang orang itu, deng bilang, “Sa mau, ko sembu suda.” Waktu itu juga, de pu sakit kulit busuk hilang.
14 Yesus larang de jang kastau ke sapa-sapa trus bilang, “Pigi, kas liat ko pu diri ke imam trus kasi persembahan untuk kas bersi ko pu diri. Kasi sperti yang Musa de printa, itu jadi bukti ke dorang.”✡ 15 Tapi smakin banyak orang crita tentang Yesus. Jadi banyak orang datang mo dengar deng mo dapa kas sembu dari dong pu sakit. 16 Tapi Yesus biasa pigi ke tempat sepi yang kring untuk doa.
Yesus kas sembu orang lumpu satu
5:17-26
(Mat 9:1-8; Mrk 2:1-12)
17 Satu hari Yesus kas ajar banyak orang di ruma satu, disitu ada orang-orang Farisi† deng guru-guru agama juga duduk dengar. Dong smua datang dari Yerusalem, juga dari kampung-kampung di Galilea deng Yudea. Kuasa Tuhan ada sama Yesus untuk kas sembu orang-orang sakit. 18 Pas waktu itu ada orang-orang yang bawa orang lumpu satu yang ada tidur di tikar, dong coba mo bawa masuk orang itu taru depan Yesus. 19 Tapi dong tra bisa bawa de masuk, karna orang banyak skali disitu. Dong naik ke ruma itu pu bagian atas, dong bongkar atap yang Yesus ada bediri di bawa baru kas turun orang itu deng de pu tikar di tenga orang-orang pas depan Yesus. 20 Waktu Yesus liat dong percaya skali, De bilang, “Sodara, ko pu dosa-dosa su dapa kas ampun.”
21 Guru-guru agama deng orang Farisi dong pikir dalam hati, “Orang ini sapa yang brani hina Allah? Cuma Allah saja yang bisa kas ampun dosa.”
22 Tapi Yesus su tau yang dong pikir jadi De bilang dorang,
“Knapa kam pikir begitu dalam kam pu hati? 23 Mana lebi gampang, bilang, ‘Ko pu dosa-dosa su dapa kas ampun,’ ato bilang, ‘Bediri deng jalan suda’? 24 Tapi, supaya kam tau kalo di dunia ini Sa Anak Manusia pu kuasa kas ampun dosa.” Trus Yesus bilang sama orang lumpu itu, “Sa bilang ko, bediri, angkat ko pu tikar trus pulang ke ko pu ruma!”
25 Langsung orang yang tra bisa jalan tu, de bangun di depan dong smua. Habis tu de angkat tempat yang de tidur baru pulang deng puji Allah. 26 Orang smua disitu dong heran, trus dong puji Allah. Deng rasa takut dong bilang begini, “Luar biasa skali pristiwa yang tong liat hari ini!”
Lewi tukang tagi pajak ikut Yesus
5:27-32
(Mat 9:9-13; Mrk 2:13-17)
27 Trus waktu Yesus kluar, De liat satu orang yang tukang tagi pajak. De pu nama Lewi, de ada duduk di tempat tagi pajak. Begini Yesus bilang ke dia, “Mari ko ikut Saya.” 28 Dengar begitu, Lewi de bediri kas tinggal smua-smua trus ikut Dia.
29 Habis tu, Lewi bikin pesta makan-makan yang besar di de pu ruma untuk Yesus. Banyak orang-orang, tukang tagi pajak deng orang-orang lain juga ikut makan sama-sama deng Dia. 30 Orang Farisi deng dong pu guru-guru agama sungut-sungut sama Yesus pu murid-murid, dong bilang, “Ih, bisa eh, kam makan minum sama-sama deng tukang tagi pajak deng orang-orang yang bikin dosa?”‡
31 Yesus jawab ke dong, “Bukan orang sehat yang perlu dokter, tapi orang sakit. 32 Sa tra datang untuk panggil orang yang rasa diri benar tapi untuk panggil orang yang bikin dosa, supaya dong kas tinggal dong pu sala baru balik sama Allah.”
Tentang puasa
5:33-39
(Mat 9:14-17; Mrk 2:18-22)
33 Orang-orang Farisi bilang ke Yesus, “Yohanes pu murid-murid biasa dong doa deng puasa, begitu juga tong pu murid-murid, tapi Ko pu murid-murid ni dong tinggal makan deng minum.”
34 Yesus jawab dong begini, “Bisa ka, pengantin laki-laki pu teman dapa suru puasa pas pengantin itu ada sama-sama deng dorang? 35 Tapi nanti ada de pu waktu untuk pengantin itu dapa ambil dari dorang, pas waktu itu baru dong puasa.” 36 Trus Yesus tamba crita satu conto lagi untuk dong tu begini,
“Trada orang to yang robek kain spanggal dari baju yang baru trus tempel di baju yang lama, percuma de su robek baju yang baru trus kain dari baju baru tu tra cocok deng baju yang lama itu. 37 Begitu juga, trada orang yang isi air anggur yang baru ke dalam kantong kulit yang lama, karna kalo bikin begitu nanti air anggur yang baru itu bikin robek kantong itu, jadi air anggur itu tabuang trus kantong itu rusak. 38 Jadi air anggur yang baru harus orang simpan di dalam kantong kulit yang baru juga. 39 Begitu juga orang tra mo minum air anggur yang baru kalo de su rasa air anggur yang lama. Karna de bilang, ‘Anggur yang lama tu lebi enak.’ ”
6
Murid-murid petik gandum di hari Sabat
6:1-5
(Mat 12:1-8; Mrk 2:23-28)
1 Satu hari begini, waktu orang Yahudi pu hari Sabat, Yesus deng De pu murid-murid dong jalan di kebun gandum. Murid-murid petik biji-biji gandum, gosok dalam dong pu tangan trus makan de pu isi. 2 Tapi orang-orang Farisi bilang, “Knapa di tong pu hari Sabat kam bikin apa yang hukum Musa larang?”
3 Trus Yesus jawab dorang,
“Kam tra perna baca yang Daud bikin ka, waktu de sama orang-orang yang ikut dia, dong lapar? 4 Bagemana de masuk dalam Ruma Allah trus ambil roti yang su kasi sama Allah, de makan baru kasi sama dong yang ikut dia. Padahal hanya imam-imam saja yang bisa makan itu to?”✡
5 Yesus bilang lagi sama dorang, “Sa Anak Manusia pu kuasa atas hari Sabat.”
Yesus De kas sembu orang yang pu tangan sebla kanan mati
6:6-11
(Mat 12:9-14; Mrk 3:1-6)
6 Satu hari begini pas orang Yahudi pu hari Sabat lain lagi, Yesus masuk tempat ibada baru kas ajar orang banyak. Disitu ada orang satu yang de pu tangan sebla kanan mati. 7 Guru-guru agama sama orang Farisi dong trus jaga liat Yesus, jang sampe De kas sembu orang itu pas hari Sabat, supaya dong bisa kas sala Dia.
8 Tapi Yesus su tau dong pu pikiran, trus Yesus bilang ke orang yang de pu tangan mati, “Mari bediri di tenga sini!” Trus de bangun deng bediri. 9 Habis itu, Yesus tanya dong, “Sa mo tanya kam: Mana yang tong bisa buat pas hari Sabat? Buat baik ato buat jahat? Kas slamat orang ato kas tinggal de mati?” 10 Habis itu De liat kliling ke dong smua baru bilang sama orang yang sakit itu, “Kas lurus ko pu tangan!” Orang itu bikin begitu, langsung de pu tangan sembu.
11 Tapi guru-guru agama deng orang Farisi yang disitu dong mara skali, jadi dong mulai bicara atur rencana tentang apa yang bisa dong bikin sama Yesus.
Yesus De pili De pu duablas utusan
6:12-16
(Mat 10:1-4; Mrk 3:13-19)
12 Pas hari-hari itu Yesus naik ke gunung satu untuk doa, Yesus De doa spanjang malam sama Allah. 13 Habis doa, pas hari su trang, De panggil De pu murid-murid datang, trus De pili dari tenga dong duablas orang yang De juga sebut dong itu utusan.
14 Simon yang juga De kas nama Petrus,
deng de pu ade Andreas,
Yakobus,
Yohanes,
Filipus,
Bartolomeus,
15 Matius,
Tomas,
Yakobus, bapa Alfeus pu anak,
Simon de dari klompok Zelot,*
16 Yudas, bapa Yakobus pu anak,
deng Yudas Iskariot yang nanti jual Yesus.
Yesus De kas ajar deng kas sembu orang
6:17-19
(Mat 4:23-25)
17 Habis Yesus De pili De pu duablas utusan, dong smua turun dari bukit. Dong brenti di tempat yang rata. Di tempat itu su kumpul orang banyak skali yang ikut Dia, juga banyak orang yang datang dari smua daera Yudea deng Yerusalem juga dari pinggir laut, Kota Tirus deng Sidon.† 18 Orang-orang ini datang mo dengar Yesus pu ajaran deng dapa sembu dari dong pu sakit, juga yang krasukan setan dapa kas sembu. 19 Smua orang mo coba pegang Yesus, karna ada kuasa yang kluar dari Yesus yang kas sembu smua orang itu.
Untung skali deng claka
6:20-26
(Mat 5:1-12)
20 Yesus liat ke De pu murid-murid dong trus bilang,
“Kam yang tra pu apapa, kam untung skali,
karna kam nanti jadi Allah pu orang-orang di De pu Krajaan!
21 Kam yang skarang lapar, kam untung skali,
karna nanti kam dapa kas kenyang.
Kam yang mnangis skarang, kam untung skali,
karna nanti kam tertawa.
22 Kam untung skali waktu orang tra suka skali sama kam, waktu kam dapa tolak, dapa ejek trus dong bilang kam orang jahat karna kam ikut Saya Anak Manusia!
23 Waktu itu kam rasa syukur deng snang skali, karna yang betul itu, kam pu hadia besar di surga. Begitu juga dulu dong pu nene moyang bikin ke nabi-nabi.✡
24 Tapi claka kam yang kaya skarang,
karna kam su dapat yang cukup.
25 Claka kam yang skarang kenyang,
karna nanti kam lapar!
Claka kam yang skarang tertawa,
karna nanti kam pu hati sedi skali deng mnangis.
26 Kam claka, kalo smua orang puji-puji kam,
karna dulu begitu juga dong pu nene moyang puji orang yang pura-pura jadi nabi.”
Sayang sama musu
6:27-36
(Mat 5:38-48)
27 “Tapi buat kam yang skarang dengar Sa ni, Sa mo kastau ini: Kam harus sayang sama kam pu musu-musu trus kam buat baik ke orang yang tra suka skali sama kam. 28 Kas berkat orang yang kutuk kam, doa dong yang hina kam. 29 Kalo orang tampar ko pu pipi sebla, kasi pipi sebla juga. Kalo dong paksa ambil kam pu baju panjang luar, kas tinggal dong ambil baju lain juga. 30 Kasi sama smua orang yang minta sama ko, kalo dong ambil deng paksa, jang ko minta kembali. 31 Bikin apa saja ke orang lain sama sperti yang kam snang orang bikin itu untuk kam.
32 Trus kalo kam sayang sama orang yang sayang sama kam saja, kam pikir nanti Allah puji kam untuk itu? Tra to! Karna orang-orang yang bikin dosa juga sayang sama orang yang sayang dong. 33 Trus kalo kam bikin baik sama orang yang baik sama kam, kam pikir nanti Allah puji kam untuk itu? Tra to! Karna orang yang bikin dosa juga dong buat baik ke orang yang baik sama dong. 34 Trus kalo kam kas pinjam uang hanya ke orang yang bisa kas kembali, kam pikir nanti Allah puji kam untuk itu? Orang yang bikin dosa juga kas pinjam supaya dong bisa dapat kembali dong pu uang sama banyak. 35 Kam jang begitu! Kam harus sayang sama kam pu musu trus buat baik sama dorang. Kam harus bisa kas pinjam, tra bole harap untuk dong mo kas kembali. Deng begitu nanti Allah kasi kam bagian yang besar di surga, trus kam nanti jadi Allah Yang Paling Tinggi pu anana. Karna Allah De pu hati baik sama orang yang tra tau trima kasi, juga sama orang yang jahat. 36 Kam musti pu rasa sayang sama sperti kam pu Bapa, yang penu deng rasa sayang sama orang!”
Tentang adili orang
6:37-42
(Mat 7:1-5)
37 “Jang kam adili orang lain, supaya kam tra dapa adili dari Allah. Jang kas hukum orang lain, supaya kam sendiri tra dapa hukum dari Allah. Kas ampun orang lain, supaya Allah juga kas ampun kam. 38 Kasi ke orang lain, supaya Allah nanti kasi sama kam lebi-lebi, sperti orang yang kasi bras, de isi bras trus goyang-goyang supaya padat trus tamba lagi sampe tumpa-tumpa. Kam pu cara ukur itu yang nanti Allah pake untuk ukur kam.”
39 Trus Yesus De crita conto satu lagi sama dong begini,
“Bisa ka orang buta yang bawa orang buta? Pasti dong dua jatu ke dalam lobang to. 40 Trada murid yang bisa lebi dari de pu guru. Tapi sapa saja yang su slesai de pu plajaran nanti sperti de pu guru.
41 Knapa kam bisa liat ampas kayu dalam kam pu sodara pu mata, baru balok dalam ko pu mata sendiri ko tra liat? 42 Bagemana ko bisa bilang ko pu sodara, ‘Sodara, mari biar sa kas kluar ampas kayu yang di ko pu mata,’ baru balok yang di ko pu mata ko tra liat ka? Kam yang pura-pura baik! Kas kluar dulu balok yang di kam pu mata, baru ko bisa liat jlas untuk kas kluar ampas kayu itu dari ko pu sodara pu mata.”
Orang kas kluar apa yang di hati
6:43-45
(Mat 12:33-35)
43 “Trada pohon yang subur kas hasil bua yang tra bagus, juga pohon yang tra subur kas hasil bua yang bagus. 44 Karna dari bua tong bisa tau itu pohon apa. Karna tra mungkin orang petik bua ara di duri yang jalar ato petik bua anggur di rumput duri-duri. 45 Orang baik kas kluar hal-hal baik yang de simpan dalam hati, orang jahat kas kluar hal-hal jahat yang de simpan dalam de pu hati. Karna apa yang orang bicara tu kluar dari dalam de pu hati.”
Bikin yang Yesus bilang
6:46-49
(Mat 7:24-27)
46 Trus Yesus bilang lagi,
“Kam panggil Sa, ‘Tuhan, Tuhan!’ Knapa kam tra bikin apa yang Sa bilang? 47 Begini Sa mo kas conto orang yang datang sama Sa, trus dengar Sa pu kata-kata baru de bikin. 48 De sperti orang yang mo bangun ruma. De gali tana dalam-dalam trus bikin fondasi di atas batu. Jadi waktu ada banjir dari sungai trus air tabrak ruma itu, ruma itu tra rusak, karna su bikin ruma itu di fondasi yang baik. 49 Tapi orang yang dengar Sa pu kata-kata, habis itu de tra bikin, itu sperti orang yang bikin ruma trada fondasi. Kalo banjir dari sungai tabrak ruma itu, langsung ruma rata deng tana trus hancur skali!”
7
Yesus De kas sembu perwira pu pesuru
7:1-10
(Mat 8:5-13; Yoh 4:46-53)
1 Habis bicara smua hal-hal itu sama orang banyak, Yesus De pigi masuk ke Kapernaum. 2 Disitu ada perwira satu, de pu pesuru satu yang de sayang, de ada sakit kras sampe mo mati. 3 Waktu perwira ni de dengar tentang Yesus, de suru orang Yahudi pu tua-tua dong pigi minta Yesus datang tolong kas sembu de pu pesuru. 4 Waktu dong baku dapat deng Yesus, dong minta deng sunggu sama Yesus, dong bilang, “Perwira ini pantas Bapa tolong dia, 5 karna de ni sayang tong pu suku, trus de juga su bangun tong pu tempat ibada.”
6 Trus Yesus pigi ikut sama-sama dorang. Tra jau dari perwira itu pu ruma, pewira de suru de pu teman-teman bilang sama Yesus begini,
“Tra usa Bapa cape-cape, sa ni tra pantas trima Bapa di sa pu ruma, 7 itu yang sa rasa tra pantas ketemu deng Bapa. Jadi Bapa bicara satu kata saja pasti sa pu pesuru sembu. 8 Sa tau karna sa juga ikut printa dari orang yang di atas saya, trus di bawa sa juga ada prajurit. Kalo sa suru prajurit satu, ʻPigi!ʼ pasti de pigi, trus kalo sa printa yang lain, ʻMari sini!ʼ pasti de datang. Trus kalo sa kas printa sa pu pesuru, ʻBikin ini!ʼ pasti de bikin yang sa suru.”
9 Dengar begitu Yesus heran trus balik liat deng bicara ke orang banyak yang ikut Dia, “Sa kastau kam, orang yang percaya skali sperti ini, Sa blum perna ketemu, biar mo itu di tenga orang Israel!”
10 Waktu teman-teman yang dapa suru itu kembali pulang ke ruma, dong liat pesuru itu de su sembu.
Yesus De kas hidup janda satu de pu anak
7:11-17
11 Tra lama begini, Yesus pigi ke kampung Nain. Yesus pu murid-murid deng orang banyak juga ikut. 12 Waktu Yesus sampe dekat pintu gerbang kampung itu, ada orang-orang dong bawa jenasa kluar kampung. Orang yang mati itu, janda satu de pu anak laki-laki satu itu saja. Banyak orang dari kampung itu ikut prempuan itu. 13 Waktu Tuhan Yesus liat dia, Yesus kasian dia trus bilang, “Mama, jang ko mnangis!”
14 Habis tu Yesus De pigi dekat baru pegang tempat pikul mayat.* Orang-orang yang angkat mayat tu brenti, baru Tuhan Yesus De bilang, “Anak muda, Sa suru ko bangun!” 15 Anak muda yang su mati tu, bangun duduk trus mulai bicara. Habis tu Yesus kas kembali anak itu ke de pu mama.
16 Smua orang yang disitu heran skali, trus dong puji Allah. Dong bilang, “Satu Nabi besar ada di tenga-tenga kitong! Allah su datang kas slamat De pu orang-orang.” 17 Crita tentang Yesus, orang-orang dong pigi crita di smua daera Yudea deng daera-daera dekat situ.
Yesus De crita tentang Yohanes Tukang Baptis
7:18-35
(Mat 11:2-19)
18 Waktu Yohanes di penjara de pu murid-murid dong kastau smua yang su jadi sama dia. 19 Trus Yohanes de panggil de pu murid dua, baru suru pigi tanya Yesus begini, “Bapa ni Orang yang mo datang sperti Allah pu janji ato tong harus tunggu orang lain?”
20 Yohanes pu murid dua, pigi ketemu Yesus baru bilang, “Yohanes Tukang Baptis, de suru tong tanya sama Bapa, ‘Bapa ni Orang yang mo datang sperti Allah pu janji ka ato tong musti tunggu orang lain?’ ”
21 Waktu itu Yesus ada kas sembu banyak orang yang sakit deng usir banyak setan juga buat banyak orang buta bisa liat. 22 Karna begitu Yesus jawab dorang,
“Kembali sama Yohanes trus kastau apa yang kam dengar deng liat: orang buta bisa liat, orang yang tra bisa jalan su bisa jalan, orang yang sakit kulit busuk bisa sembu, orang tuli bisa dengar, orang mati hidup kembali, orang yang trada apapa dong dengar Brita Baik dari Allah. 23 Orang yang tra tolak Saya, dong untung skali.”
24 Habis Yohanes de pu murid-murid dong pigi, Yesus mulai bicara lagi begini sama orang banyak tentang Yohanes,
“Waktu kam pigi ke Yohanes Tukang Baptis di tempat sepi yang kring, kam mo liat apa? Kam mo pigi liat rumput yang goyang karna angin ka? 25 Kalo trada, kam pigi mo liat apa? Kam pigi kesana mo liat orang deng pakean bagus ka? Orang yang pu pakean bagus trus pu hidup kaya skali itu tinggal di istana. 26 Jadi untuk apa kam pigi kesana? Untuk mo liat nabi ka? Betul. Sa bilang kam, de ni lebi dari nabi-nabi lain. 27 Karna ada tatulis tentang de begini,
‘Liat! Sa suru Sa pu utusan duluan Ko,
de nanti kas siap Ko pu jalan di depan Ko.’ ✡
28 Sa bilang kam, dari antara dong yang lahir dari prempuan, tra perna ada orang yang lebi besar dari Yohanes. Tapi orang yang renda skali dalam Allah pu Krajaan, de lebi besar dari Yohanes.”
29 Smua orang yang dengar deng tukang tagi pajak juga, dong akui kalo Allah pu pesan itu benar, karna dong su dapa baptis dari Yohanes. 30 Tapi orang Farisi deng guru-guru agama, dong tolak Allah pu mau untuk dong pu hidup, karna dong tra mau dapa baptis dari Yohanes.
31 Jadi Yesus bicara lagi begini,
“Macam apa eh Sa mo kas conto orang-orang jaman ini? Dong tu sama deng apa eh? 32 Dong sperti dua klompok anana yang duduk di pasar, klompok satu bilang sama klompok lain,
‘Tong su toki tifa supaya kam mnari,
tapi kam tra mnari.
Tong su mnyanyi lagu sedi,
tapi kam tra mnangis.’
33 Kam sperti itu, karna Yohanes Tukang Baptis de datang, de tra makan makanan yang orang makan deng minum yang orang minum, begitu kam bilang, ‘De krasukan setan.’ 34 Sa Anak Manusia makan deng minum, trus kam bilang, ‘Liat orang itu! De rakus, tukang mabuk, De kawan deng orang yang bikin dosa sama tukang tagi pajak.’ 35 Tapi Allah pu cara pikir yang paling baik dapa kas bukti yang benar lewat orang yang ikut Dia.”†
Yesus di Simon orang Farisi pu ruma
7:36-50
36 Ada orang satu de pu nama Simon, de ni dari klompok Farisi. De ajak Yesus makan di de pu ruma. Yesus pigi ke de pu ruma baru dong makan‡ disitu. 37 Begini di kota itu, ada prempuan satu yang bikin dosa. Waktu de dengar Yesus ada makan di orang Farisi pu ruma tu, de datang bawa minyak wangi yang mahal dalam botol dari batu puti. 38 De bediri mnangis di blakang dekat Yesus pu kaki. De kas basa Yesus pu kaki deng de pu air mata baru de lap-lap pake de pu rambut. Trus de cium Yesus pu kaki ulang-ulang baru de gosok Yesus pu kaki pake minyak wangi.
39 Waktu orang Farisi, yang undang Yesus tu liat begitu, de pikir dalam hati, “Kalo benar De Nabi, pasti De tau prempuan macam apa yang ada pegang De, kalo de ni prempuan yang bikin dosa.”
40 Trus Yesus bicara sama Simon, “Simon, Sa mo kastau ko.”
Simon de bilang, “Iyo, Bapa Guru kastau suda.”
Yesus bilang,
41 “Ada dua orang yang pu utang, sama orang yang tukang kas pinjam uang. Yang satu pu utang 500 uang perak§ baru yang satu lagi pu utang 50 uang perak. 42 Karna dong tra bisa bayar, jadi de hapus dong dua pu utang. Jadi sapa dari dong dua yang paling sayang sama orang itu?”
43 Simon jawab, “Mnurut sa, orang yang pu utang lebi banyak.”
Yesus jawab, “Betul yang ko bilang.”
44 Trus Yesus De balik ke prempuan itu, baru De bilang Simon,
“Ko liat prempuan ini? Sa masuk ke ko pu ruma,*


ko tra kasi Sa air untuk cuci Sa pu kaki. Tapi de kas basa Sa pu kaki deng air mata baru lap pake de pu rambut. 45 Ko tra trima Sa deng cium, tapi dari Sa masuk de tra stop-stop cium Sa pu kaki. 46 Ko tra gosok minyak di Sa pu kepala, tapi de gosok minyak wangi di Sa pu kaki. 47 Liat, de pu kasi yang besar itu kas tunjuk kalo de pu dosa yang banyak suda dapa kas ampun. Tapi orang yang dapa kas ampun sdikit, sdikit juga de buat kasi.”
48 Trus Yesus bilang sama prempuan itu, “Ko pu dosa su dapa kas ampun.”
49 Orang-orang yang ada makan deng Yesus pikir dalam hati, “Orang ini De sapa, sampe bisa kas ampun dosa?”
50 Tapi Yesus bilang sama prempuan itu, “Karna ko percaya Saya, Allah su kas slamat ko. Pigi deng hati tenang!”
8
Prempuan-prempuan yang sama-sama deng Yesus dalam playanan
8:1-3
1 Habis itu Yesus pigi jalan kliling dari kota ke kota deng dari kampung ke kampung kastau Brita Baik tentang Allah pu Krajaan. De sama-sama deng De pu duablas murid-murid. 2 Juga ada prempuan-prempuan yang ikut, dong ni su dapa kas sembu dari sakit deng ada juga yang su dapa kas lepas dari setan-setan. Dong ni: Maria yang dong panggil Magdalena,* de ni su dapa kas lepas dari tuju setan, 3 trus Yohana, de pu paitua Khuza, Herodes pu pegawai, juga Susana deng banyak prempuan lain. Prempuan-prempuan ini dong ikut bantu Yesus dong pake dong pu uang sendiri.
Conto tentang orang yang hambur bibit
8:4-15
(Mat 13:1-23; Mrk 4:1-20)
4 Waktu banyak orang dong rame-rame datang dari smua kota, dong kumpul baru Yesus crita satu conto begini,
5 “Ada orang satu de kluar pigi hambur de pu bibit tanaman. Waktu de hambur bibit tanaman, ada bibit yang jatu di jalan trus orang dong injak trus burung-burung di udara dong makan sampe habis. 6 Trus ada bibit yang jatu di tana yang banyak batu-batu, bibit tumbu trus de jadi kring karna tra dapat air. 7 Bibit lain lagi jatu di rumput duri trus rumput duri itu tumbu baku dempet sampe tanaman itu mati. 8 Trus ada juga yang jatu di tana yang subur, de tumbu deng bua banyak skali, dari satu bibit bisa bua sampe 100 kali lebi banyak.”
Habis crita itu trus Yesus bicara deng suara kras, “Sapa yang pu tlinga untuk dengar, de harus dengar baik-baik!” 9 Baru De pu murid-murid dong tanya sama De conto itu pu arti. 10 Trus Yesus De jawab,
“Kam su dapa kastau rahasia-rahasia tentang Allah pu Krajaan, tapi sama orang-orang lain itu Sa pake conto, supaya
‘biar dong liat macam dong tra liat,
biar dong dengar nanti dong tra mngerti.’ ✡
11 Begini conto itu pu arti: Bibit itu Allah pu kata-kata. 12 Bibit yang jatu di pinggir jalan itu sama deng orang yang su dengar, trus Iblis datang ambil Allah pu kata-kata itu dari dalam dong pu hati, supaya dong jang percaya trus dapa kas slamat. 13 Yang jatu di tana yang batu-batu itu orang-orang yang su dengar Allah pu kata-kata itu, dong trima deng snang skali. Tapi kata-kata itu tra masuk baik-baik dalam dong pu hati, dong percaya sbentar tapi waktu dapa uji langsung dong tra percaya lagi. 14 Trus yang jatu di rumput duri tu, orang-orang yang su dengar Allah pu kata-kata itu, tapi dong slalu rasa kuatir tentang dong pu hidup, juga dong mo hidup kaya saja, sampe dong tra bisa bikin yang baik di dong pu hidup. 15 Yang jatu di tana yang subur itu orang-orang yang dengar Allah pu kata-kata, baru simpan di dong pu hati yang baik deng bersi. Dong slalu bikin yang baik karna dong bisa sabar deng tahan mendrita.”
Conto plita yang trang
8:16-18
(Mrk 4:21-25)
16 “Trada orang yang pasang plita trus mo tutup deng loyang, ato mo taru di bawa tempat tidur. Tapi de pasti taru plita di tempat yang tinggi, supaya smua orang yang masuk dalam ruma bisa liat trang itu. 17 Sama juga trada yang tasembunyi yang nanti tra dapa liat, trus trada rahasia yang nanti tra dapa tau. 18 Jadi, dengar baik-baik apa yang kam dengar. Karna sapa yang trima apa yang de dapat, nanti de dapa kasi lebi banyak lagi, tapi sapa yang tra mo trima banyak, nanti sdikit yang de pikir de su trima, itu juga dapa ambil dari dia.”
Yesus pu mama deng ade
8:19-21
(Mat 12:46-50; Mrk 3:31-35)
19 Yesus pu mama deng sodara-sodara datang sama Dia, tapi dong tra bisa dekat De karna banyak orang kliling Dia. 20 Trus ada satu orang datang kastau Yesus, “Bapa pu mama deng sodara-sodara ada di luar, dong mo ketemu deng Bapa.”
21 Tapi Yesus bilang dong, “Sa pu mama deng sodara-sodara tu, dong yang dengar trus buat Allah pu kata-kata.”
Yesus kas tenang angin kencang
8:22-25
(Mat 8:23-27; Mrk 4:35-41)
22 Satu hari Yesus deng De pu murid-murid dong naik prahu, baru Yesus bilang ke dong, “Mari tong pigi ke sebla.” Trus dong tolak prahu pigi. 23 Waktu dong di tenga danau, Yesus De tidur.
Begini tiba-tiba angin kencang skali di danau, sampe air masuk dalam prahu itu baru dong su mo tenggelam. 24 Trus murid-murid datang kas bangun Dia, dong bilang “Guru, guru, tong mo mati tenggelam!” De langsung bangun, trus suru angin deng ombak itu tenang. Angin deng air itu langsung brenti trus danau itu jadi tedu.
25 Trus De bilang sama dong, “Kam knapa tra percaya Saya?”
Dong smua takut deng heran, trus dong baku tanya, “Orang ini De sapa ka, sampe De bisa kas printa angin deng air trus dong ikut yang De bilang?”
Yesus usir setan dari orang Gerasa
8:26-39
(Mat 8:28-34; Mrk 5:1-20)
26 Trus Yesus deng murid-murid dong sampe di orang Gerasa pu tempat, yang ada di sebla timur danau Galilea. 27 Waktu Yesus turun dari prahu, orang satu datang dari tempat itu ke Yesus. Orang itu krasukan setan, trus de su lama tra pake pakean deng tra tinggal di ruma. De tinggal di goa-goa kubur.
28 Waktu de liat Yesus, de batariak trus tunduk depan Yesus deng bicara kras-kras, “Ko mo bikin apa deng saya, Yesus Allah Yang Paling Tinggi pu Anak? Sa mohon, jang siksa sa ka!” 29 Orang itu bilang begitu karna Yesus kas printa setan kluar dari dia. Su biasa setan tu masuk ke dia. Baru de pu tangan su dapa rante deng kaki su dapa ikat kuat trus dong jaga de, tapi de masi bisa kas putus rante itu. Trus setan biasa bawa de ke tempat sepi yang kring.
30 Begini Yesus tanya sama orang itu, “Sapa ko pu nama?”
De jawab, “Legion,”† karna banyak setan yang su masuk.
31 Setan-setan itu dong mohon supaya Yesus jang usir dong ke orang mati pu tempat.‡ 32 Dekat situ ada babi-babi banyak yang cari makan di dekat jurang, trus setan-setan itu mohon sama Yesus, supaya De kas ijin dong masuk ke babi-babi itu. Yesus kas ijin dorang. 33 Trus setan-setan itu kluar dari orang itu baru masuk ke dalam babi-babi. Trus rombongan babi itu lari ke jurang masuk ke dalam danau trus mati tenggelam.
34 Habis orang-orang yang jaga babi-babi itu liat smua yang jadi tu, dong lari deng crita smua itu di kota deng kampung-kampung yang dekat situ. 35 Dengar begitu, orang-orang datang dari kota deng kampung untuk liat apa yang su jadi. Dong datang ke Yesus, trus liat orang yang krasukan su dapa kas tinggal dari setan-setan itu de duduk dekat Yesus pu kaki. De su pake pakean, juga de su sadar. Jadi dong smua takut. 36 Orang-orang yang liat smua itu sendiri, kastau ke dong, bagemana orang yang krasukan itu bisa sembu. 37 Karna begitu orang-orang Gerasa smua minta Yesus supaya De kas tinggal dorang, karna dong takut skali.
Jadi Yesus De naik prahu mo pigi. 38 Orang yang su bebas dari setan-setan tu, de mohon supaya de mo ikut Yesus. Tapi Yesus suru de, 39 “Pulang ke ko pu ruma trus crita smua yang Allah su buat sama ko.”
Orang itu de pigi ke smua tempat di kota itu baru kastau smua yang Yesus su buat ke dia.
Anak yang mati deng prempuan yang sakit pendarahan
8:40-56
(Mat 9:18-26; Mrk 5:21-43)
40 Waktu Yesus kembali, orang banyak trima deng snang skali, karna dong smua su tunggu-tunggu Dia. 41 Begini ada satu orang de pu nama Yairus, de ni kepala tempat ibada orang Yahudi. De datang tunduk depan Yesus pu kaki baru minta deng sunggu supaya Yesus mo ke de pu ruma, 42 karna de pu anak sakit para, de su mo mati. De pu anak ni satu itu saja, prempuan umur 12 taun.
Waktu Yesus dong jalan ke Yairus pu ruma, orang banyak dempet-dempet Yesus dari smua ara. 43 Di tenga situ, ada prempuan satu yang su 12 taun sakit pendarahan. Trus trada yang bisa kas sembu biar su kas habis de pu harta untuk brobat ke dokter tapi trada hasil apapa. 44 Prempuan itu de pigi ke dekat Yesus dari blakang, baru kore Yesus pu ujung baju panjang. Waktu itu juga de pu pendarahan langsung stop. 45 Trus Yesus tanya, “Sapa yang kore Saya?”
Karna dong smua tra mngaku, jadi Petrus de bilang, “Bapa tra liat ka? Orang banyak dempet-dempet dekat Bapa.”
46 Tapi Yesus bilang, “Ada orang yang kore Saya, karna Sa rasa ada kuasa yang kluar dari Saya.”
47 Prempuan itu sadar kalo yang de bikin tadi, Yesus su tau, jadi de maju deng gementar§ tunduk muka ke tana depan Yesus, trus de crita sama smua orang yang ada knapa de kore Yesus pu baju juga de bisa langsung sembu.
48 Trus Yesus bilang sama prempuan itu, “Anak, karna ko percaya Saya, ko sembu. Pulang deng hati tenang.”
49 Waktu Yesus masi bicara, datang satu orang dari kepala tempat ibada itu pu kluarga baru bilang, “Bapa pu anak su mati. Bapa tra usa bikin susa Guru lagi.”
50 Tapi Yesus dengar begitu deng bilang ke Yairus, “Jang takut, percaya saja, pasti ko pu anak sembu.”
51 Habis sampe di Yairus pu ruma, Yesus tra kas ijin orang ikut masuk deng De, hanya Petrus, Yohanes, Yakobus deng anak itu pu bapa mama saja. 52 Smua orang mnangis anak itu deng suara besar. Trus Yesus bilang, “Jang mnangis, de tra mati de cuma tidur saja.”
53 Karna dong smua tau kalo anak itu su mati jadi smua orang bicara ejek Dia. 54 Trus Yesus masuk pegang anak itu pu tangan baru bilang deng suara kras, “Mari anak, bangun!” 55 Anak itu de pu nyawa kembali, waktu itu juga de bangun. Trus Yesus suru dong kas makan anak itu. 56 Anak itu pu bapa mama heran skali. Tapi Yesus larang dong jang kastau apa yang su jadi tu, sama sapa saja.
9
Yesus utus De pu duablas murid-murid
9:1-6
(Mat 10:5-15; Mrk 6:7-13)
1 Begini Yesus panggil De pu duablas murid, trus kasi dong hak deng kuasa untuk usir setan-setan deng kas sembu penyakit-penyakit. 2 Juga De utus dong pigi kastau tentang Allah pu Krajaan, deng kas sembu orang sakit. 3 Yesus bilang dong,
“Jang kam bawa apapa untuk di jalan, jang kam bawa tongkat ato tas, makanan ato uang, ato pakean ganti. 4 Kalo kam mo masuk ruma satu, tinggal disitu sampe kam kas tinggal kota itu. 5 Tapi kalo orang dong tra trima kam, kluar dari dong pu kota deng kas bersi debu dari kam pu kaki. Supaya jadi tanda nanti kota itu dapa hukum.”
6 Habis itu murid-murid dong pigi, dong pigi kliling smua tempat dari kampung ke kampung untuk kastau Brita Baik deng kas sembu orang-orang sakit.
Herodes bingung tentang Yesus
9:7-9
(Mat 14:1-12; Mrk 6:14-29)
7 Waktu Herodes yang printa daera Galilea, de dengar smua hal yang Yesus su buat, de bingung skali karna ada orang yang kastau kalo Yohanes yang tukang baptis, yang dulu su mati, skarang de hidup kembali. 8 Juga ada yang kastau kalo Elia su muncul lagi, baru juga ada yang bilang kalo satu dari nabi-nabi dulu su hidup kembali. 9 Tapi Herodes bilang, “Yohanes pu kepala sa su suru orang potong, orang ini sapa ka? Sa su dengar crita banyak tentang Dia.” Jadi Herodes de usaha mo ketemu deng Yesus.
Yesus kas makan 5.000 orang
9:10-17
(Mat 14:13-21; Mrk 6:30-44; Yoh 6:1-14)
10 Waktu utusan-utusan dong kembali ke Yesus, dong crita smua yang dong su bikin. Yesus bawa dong sendiri saja pigi ke dekat Kota Betsaida. 11 Tapi orang banyak su tau, trus dong ikut Dia. Yesus trima deng bicara sama dong tentang Allah pu Krajaan. De juga kas sembu orang-orang yang sakit di tenga dong.
12 Pas waktu su mo malam, De pu duablas murid datang sama Yesus baru bilang, “Bapa tempat ini sunyi, suru dong pigi ke kampung-kampung deng tempat-tempat dekat sini, supaya dong dapat makan deng tempat buat tidur.”
13 Tapi Yesus bilang ke dorang, “Kam yang harus kasi dong makan!”
Dong jawab, “Yang tong punya hanya lima roti deng dua ikan, kalo tong yang kasi makan brarti tong musti pigi bli makanan untuk smua orang banyak ini.” 14 Dong bilang begitu karna laki-laki saja kira-kira 5.000 orang.
Trus Yesus bilang sama De pu murid-murid, “Suru dong duduk klompok-klompok, kira-kira satu klompok 50 orang.” 15 Murid-murid dong suru orang-orang bikin sperti apa yang Yesus bilang. 16 Habis itu Yesus ambil lima roti deng dua ikan itu, baru liat ke langit, doa syukur ke Allah, trus pata-pata roti baru kasi sama De pu murid-murid, trus dong bagi-bagi sama orang banyak itu. 17 Dong smua makan sampe kenyang. Habis itu dong kumpul roti yang lebi, sampe 12 loyang.
Petrus de bilang tentang Yesus
9:18-21
(Mat 16:13-20; Mrk 8:27-30)
18 Satu kali waktu Yesus ada doa sendiri, De pu murid-murid dong datang ke Dia. Trus De tanya sama dong, “Orang banyak dong bilang Sa ni sapa?”
19 Dong jawab, “Ada yang bilang Yohanes Tukang Baptis, ada yang bilang Elia, ada juga yang bilang, kalo satu dari nabi-nabi yang skarang su hidup kembali.”
20 Yesus tanya ke dong, “Tapi kam bilang, Sa ni sapa?”
Petrus jawab, “Raja Yang Allah Pili, yang Allah su janji.” 21 Trus Yesus larang dong deng kras, supaya jang kastau hal itu ke sapa-sapa.
Yesus kastau tentang nanti De sengsara deng mati
9:22-27
(Mat 16:21-28; Mrk 8:31—9:1)
22 Yesus bilang lagi sama De pu murid-murid,
“Sa Anak Manusia harus dapa siksa banyak deng dapa tolak dari orang Yahudi pu tua-tua deng guru-guru agama sama imam-imam kepala, trus dapa bunu, tapi hari ketiga Allah kas hidup kembali.”
23 Habis itu Yesus bilang sama dong smua,
“Orang yang mo ikut Saya, de tra bole ikut de pu mau, trus harus pikul de pu salib stiap hari deng ikut Saya. 24 Karna sapa saja yang mo kas slamat de pu hidup, de tra dapat hidup yang trada akir. Tapi orang yang kasi de pu hidup untuk Saya,* de yang nanti slamat.✡ 25 Ada untung ka kalo satu orang de dapat smua harta di dunia ini, tapi de sendiri tra dapat hidup yang trada akir. 26 Karna sapa saja yang malu akui Sa deng Sa pu ajaran, Sa Anak Manusia juga nanti malu karna orang itu, waktu Sa datang deng cahaya yang penu kuasa dari Sa pu Bapa, juga deng Allah pu malaikat-malaikat! 27 Yang sa bilang ini benar: Dari tenga-tenga kam yang hadir disini ada yang trakan mati sampe dong liat Allah pu Krajaan di bumi.”
Yesus bicara sama Musa deng Elia
9:28-36
(Mat 17:1-8; Mrk 9:2-8)
28 Habis Yesus kas ajar tentang smua itu, kira-kira lewat dlapan hari begitu, Yesus bawa Petrus, Yohanes, sama Yakobus, naik ke gunung satu untuk pigi doa. 29 Waktu Yesus De doa disitu, De pu muka bruba kliatan lain trus De pu pakean jadi puti trang skali. 30 Tiba-tiba ada dua orang muncul, dong bicara deng Yesus, dong tu Musa deng Elia. 31 Dong kliatan ada cahaya trang dari surga. Dong dua bicara sama Yesus tentang De su mo mati di Yerusalem sperti yang Allah pu utusan dong bilang dulu.
32 Waktu itu, Petrus deng de pu teman-teman dong su tidur sono. Begitu dong bangun, dong kaget liat Yesus De trang skali trus De ada bediri deng dua orang itu. 33 Habis itu pas dua orang itu mo pigi kas tinggal Yesus, Petrus de bilang sama Yesus begini, “Bapa Guru! Snang skali tong ada disini. Lebi baik tong kas bediri tiga kema: satu untuk Bapa Guru, satu untuk Musa baru satu untuk Elia.” Tapi Petrus de tra tau apa yang de bicara itu.
34 Waktu Petrus masi bicara begitu, awan puti datang tutup dong. Waktu dong masuk awan itu, dong takut skali. 35 Trus ada suara dari awan itu bilang, “Ini Sa pu Anak yang Sa pili, kam harus dengar Dia.” 36 Habis dong dengar suara itu, dong liat Yesus sendiri saja yang bediri disitu. Yesus pu murid-murid dong kas diam smua itu, trus waktu itu dong tra kastau sama sapa-sapa apa yang dong liat.
Yesus De printa setan kluar dari anak satu
9:37-43a
(Mat 17:14-21; Mrk 9:14-29)
37 De pu besok begini, Yesus deng murid-murid tiga turun dari gunung itu, banyak orang datang rame-rame ketemu Yesus. 38 Begini satu orang dari orang banyak itu bicara deng suara kuat,
“Bapa Guru, sa minta tolong liat sa pu anak, karna sa pu anak satu ini saja. 39 Setan biasa kalo srang, de batariak-batariak badan gementar goyang-goyang sampe de mulut busa kluar. Setan itu siksa kas rusak de pu badan trus tra mau kas tinggal dia. 40 Sa su minta Bapa pu murid-murid supaya dong usir setan itu, tapi dong tra bisa.”
41 Jadi Yesus bilang, “Kam memang orang-orang yang tra percaya deng tra ikut yang benar, mo sampe kapan Sa harus tinggal di tenga kam deng sabar? Bawa ko pu anak kemari!”
42 Waktu anak itu mo dekat Yesus, setan banting de ke tana deng gementar trus de pu badan kejang-kejang. Tapi Yesus printa setan kluar trus kas sembu anak itu, trus kasi anak itu kembali sama de pu bapa. 43 Smua orang heran liat Allah De pu kuasa yang besar.
Yesus De bicara lagi tentang De pu kematian
9:43b-45
(Mat 17:22-23; Mrk 9:30-32)
Orang-orang dong masi heran liat smua yang De buat, Yesus bilang sama De pu murid-murid, 44 “Kam dengar baik, jang kam lupa yang Sa bilang ini: Sa Anak Manusia nanti dapa kasi ke dalam tangan manusia.” 45 Dong tra mngerti kata-kata itu, karna Allah tutup arti kata itu. Jadi dong tra tau, trus dong tra brani tanya kata itu pu arti sama Yesus.
Sapa yang paling besar
9:46-48
(Mat 18:1-5; Mrk 9:33-37)
46 Trus ada baku ribut di tenga Yesus pu murid-murid tentang sapa yang paling penting dari dorang. 47 Tapi Yesus su tau yang dong pikir, jadi De ambil anak kecil satu baru kas bediri di samping Dia. 48 Trus bilang sama dorang,
“Sapa saja yang trima anak ini karna de percaya dalam Sa pu nama, itu de trima Saya. Trus sapa yang trima Saya, itu de trima De yang su utus Saya. Karna sapa yang paling kecil dari kam, de yang paling besar.”
Kalo orang tra mlawan kitong, de tu tong pu teman
9:49-50
(Mrk 9:38-40)
49 Begini Yohanes de bilang sama Yesus, “Guru, tong liat satu orang de usir setan pake Guru pu nama. Karna de tra ikut tong jadi tong larang dia!”
50 Trus Yesus bilang, “Jang kam larang dia, karna sapa saja yang tra mlawan kitong, de tu tong pu teman.”
Satu kampung di Samaria tolak Yesus
9:51-56
51 Satu hari, waktu mo dekat Yesus trangkat ke surga, Yesus nekat deng jalan pigi ke Kota Yerusalem. 52 Jadi De suru orang pigi duluan. Dong pigi, trus masuk ke kampung satu di daera Samaria buat kas siap smua yang Yesus perlu. 53 Tapi orang-orang di kampung tu tra mau trima Yesus, karna dong tau kalo Yesus mo pigi ke Yerusalem.† 54 Pas waktu Yesus pu murid Yakobus deng Yohanes dong tau itu, dong bilang, “Tuhan, bagemana Tuhan mau ka, tong minta api turun dari surga supaya kas hilang orang-orang ini?” 55 Yesus balik trus mara dong. 56 Habis itu dong pigi ke kampung yang lain.
Bagemana mo jadi Yesus pu pengikut
9:57-62
(Mat 8:19-22)
57 Waktu Yesus deng De pu murid-murid dong masi lanjut jalan, ada satu orang de bilang sama Yesus, “Sa mo ikut Bapa kemana saja Bapa mo pigi.”
58 Yesus bilang ke dia, “Serigala ada tempat untuk tinggal, burung juga ada sarang, tapi Sa Anak Manusia trada tempat untuk taru kepala.”
59 Trus Yesus bilang satu orang yang lain, “Mari ko ikut Saya!”
Tapi orang itu de bilang, “Tuhan, kas ijin sa pulang urus sa pu bapa sampe sa pu bapa mati dulu.”
60 Tapi Yesus bilang sama dia, “Kas biar orang mati kubur orang mati. Tapi ko, pigi kastau brita tentang Allah pu Krajaan.”
61 Trus satu orang lain lagi bilang, “Bapa, sa mo ikut Bapa tapi sa mo ijin pigi kastau sa pu kluarga dong dulu.”
62 Tapi Yesus bilang sama orang itu, “Orang yang su siap mo cangkul tana tapi de balik liat ke blakang, de tra pantas jadi Allah pu orang di De pu Krajaan.”
10
Yesus De utus 70 murid-murid
10:1-12
1 Habis itu Tuhan Yesus pili lagi murid-murid 70 orang, trus De mo utus dong dua-dua orang untuk mo pigi lebi dulu ke smua tempat deng kota yang nanti De mo pigi. 2 De bilang sama dong,
“Bua yang siap panen ada banyak. Tapi sdikit orang yang mo panen itu. Jadi, minta ke Bapa yang punya itu smua, untuk kirim orang-orang yang kerja panen itu. 3 Skarang kam pigi deng ingat, Sa utus kam sperti anak domba ke tenga-tenga serigala. 4 Kalo pigi jang kam bawa tas ato dompet ato sendal ganti. Jang kam buang-buang waktu mo bicara banyak sama orang di jalan.
5 Kalo kam mo masuk ruma satu, bilang dulu begini, ‘Tuhan kasi damai sama smua orang dalam ruma ini.’ 6 Trus kalo disitu ada yang snang damai, brarti kam pu damai itu tetap sama dia. Tapi kalo trada, kam pu damai tu kembali sama kam. 7 Trus kalo ada orang yang su trima kam, tinggal di ruma itu saja. Makan deng minum apa yang dong kasi sama kam, karna orang yang kerja de pantas trima de pu bagian. Jang kam pinda-pinda ruma. 8 Kalo kam masuk kota satu trus kam dapa trima deng baik, makan saja apa yang dong kas siap untuk kam. 9 Kas sembu orang-orang sakit di kota itu deng kastau dong, ‘Allah pu Krajaan su dekat ke kam!’
10 Tapi kalo kam masuk kota satu trus disitu dong tra trima kam, pigi ke jalan-jalan besar di kota itu baru kam kastau deng suara kras begini, 11 ‘Mo debu dari kam pu kota yang tempel di tong pu kaki, tong kebas kas bersi, supaya itu jadi tanda kalo nanti kam dapa hukum. Juga kam harus tau kalo Allah pu Krajaan su dekat!’ 12 Sa kastau kam, pas hari trakir, Kota Sodom nanti dapa hukum lebi ringan dari kota itu!”✡
Allah hukum kota-kota yang tolak Yesus
10:13-16
(Mat 11:20-24)
13 Yesus bilang lagi,
“Claka skali orang-orang di Kota Korazim deng Kota Betsaida! Karna kalo di Kota Tirus deng Sidon* tanda-tanda luar biasa jadi sperti yang su jadi di tenga-tenga kam, pasti orang-orang disana langsung dong pake pakean duka deng duduk di atas abu, itu karna dong rasa sala deng dong pu dosa-dosa. 14 Tapi nanti pas waktu hukuman trakir, orang-orang jahat di kota dua itu nanti dapa hukum lebi ringan dari kam. 15 Juga orang-orang di Kapernaum! Kam pikir nanti kam dapa kas naik sampe ke surga? Trakan! Kam nanti dapa buang ke neraka!
16 Sapa saja yang dengar kam, de dengar Saya, trus sapa saja yang tolak kam, de tolak Saya. Juga sapa saja yang su tolak Saya, de tolak Dia yang su utus Saya.”
70 murid-murid dong kembali ke Yesus
10:17-20
17 Tra lama begini 70 murid-murid yang dapa utus itu dong kembali deng snang skali trus kastau sama Yesus, “Tuhan, mo setan-setan juga dong smua tunduk waktu tong usir dalam Tuhan pu nama.”
18 Trus Yesus bilang sama dorang,
“Sa liat Iblis jatu dari langit sperti kilat. 19 Kam tau to! Sa su kasi kam kuasa untuk injak ular deng kalajengking, juga untuk kas kala Iblis pu kuasa, sampe trada yang bisa kas claka kam. 20 Tapi jang kam rasa snang karna setan-setan itu tunduk sama kam, lebi baik kam rasa snang skali karna Tuhan su daftar kam pu nama di surga.”
Yesus rasa syukur sama Allah
10:21-24
(Mat 11:25-27; 13:16-17)
21 Waktu itu juga Yesus pu hati snang skali karna penu deng Roh Allah trus De bicara begini,
“Sa kas naik syukur sama Bapa, Tuhan yang punya langit deng bumi! Karna smua tentang Allah printa jadi Raja, Bapa kas tunjuk itu untuk orang-orang biasa, tapi Bapa kas rahasia dari orang-orang yang pu ilmu deng orang yang pintar, sperti itu yang Bapa snang. 22 Smua-smua Bapa su kas percaya sama Saya. Trada orang yang knal Anak, cuma Bapa. Trus trada yang knal Bapa, cuma Anak deng orang yang Anak De pili untuk kastau tentang Bapa.”
23 Habis itu Yesus balik bilang ke De pu murid-murid dong saja, “Untung skali karna su liat apa yang kam liat skarang ini. 24 Sa bilang kam, jaman dulu banyak raja-raja deng nabi-nabi, dong mau skali liat deng dengar apa yang kam su liat deng dengar, tapi dong tra bisa liat deng dengar itu.”
Conto orang Samaria yang pu hati baik
10:25-37
25 Satu kali begini guru agama satu, bediri mo coba Yesus, de bilang, “Bapa Guru, sa harus bikin apa supaya sa bisa hidup trus sampe trada akir?”
26 Yesus jawab, “Apa yang ada tatulis di hukum Musa? Apa yang Bapa baca disitu?”
27 Orang itu de jawab, “Sayang ko pu Tuhan Allah deng spenu hati, deng smua ko pu hidup, deng smua tenaga, deng juga smua yang ko pikir, juga sayang orang lain sama sperti ko sayang ko pu diri sendiri.”✡
28 Yesus bilang, “Itu betul, buat begitu supaya ko pu hidup trus deng Allah.”
29 Tapi orang itu mo bela diri deng bilang begini, “Sapa orang lain itu?”
30 Yesus jawab,
“Ada pace satu de turun dari Yerusalem ke Yerikho. Di tenga jalan de dapa srang dari orang jahat, dong rampas de pu pakean deng de pu barang-barang smua, trus de dapa pukul sampe de hampir mo mati baru dong kas tinggal de di jalan. 31 Pas begini ada satu imam de jalan dari situ, de liat orang itu tapi de pinda ke sebla jalan deng pigi trus. 32 Begitu juga deng orang satu dari suku Lewi† de jalan disitu, sampe di tempat itu de liat tapi de juga pinda ke sebla jalan deng pigi trus. 33 Tapi tra lama satu orang Samaria‡ mo pigi lewat dari tempat itu. Waktu de liat orang itu, de rasa kasian skali sama orang itu. 34 De pigi dekat orang itu, trus kas bersi de pu luka-luka kas obat pake anggur§ deng minyak. Trus de tutup de pu luka-luka habis tu kas naik de ke atas de pu kledai trus bawa de ke tempat mnginap deng urus orang itu. 35 Begini besok, orang yang tolong tu kasi uang perak dua deng bilang sama yang pu tempat itu, ‘Jaga deng urus dia. Kalo ada ongkos lain, nanti sa kasi ko waktu sa kembali.’ ”
36 Yesus tutup crita deng tanya, “Ko pikir sapa dari tiga orang itu, yang sayang sama orang lain yang dapa curi itu?”
37 Guru agama de jawab, “Orang yang su buat baik sama dia.”
Trus Yesus bilang, “Ko pigi baru ko harus buat sperti itu juga.”
Marta deng Maria
10:38-42
38 Begini Yesus dong lanjut jalan, dong masuk di satu kampung. Disitu ada satu prempuan yang undang Yesus ke de pu ruma, de pu nama Marta. 39 Marta de pu ade prempuan pu nama Maria. De pu ade ni trus duduk dekat Tuhan Yesus pu kaki mo dengar Yesus pu kata-kata.* 40 Tapi Marta sibuk kerja kas siap smua. Begini Marta datang sama Yesus deng bilang, “Tuhan ini tra liat ka, sa pu ade kas biar sa kerja smua sendiri. Coba suru de bantu sa dulu.”
41 Tapi Yesus jawab de, “Marta, Marta, ko sibuk kerja deng kuatir hal yang banyak. 42 Tapi hanya satu yang penting! Maria su pili yang baik, itu trakan dapa ambil dari dia.”
11
Yesus De ajar tentang doa
11:1-13
(Mat 6:9-13; 7:7-11)
1 Satu kali Yesus pigi doa di tempat satu. Habis doa, De pu murid satu bilang, “Tuhan, kas ajar tong doa sperti Yohanes kas ajar de pu murid-murid dong doa.”
2 Yesus De jawab dong,
“Kalo kam mo doa, bilang,
‘Biar Bapa pu nama yang suci dapa kas tinggi,
Bapa pu Krajaan datang di bumi.
3 Kasi tong makanan yang cukup stiap hari.
4 Kas ampun tong pu dosa-dosa
sperti tong juga kas ampun orang yang sala sama kitong.
Jang kas biar tong bikin dosa kalo dapa uji.’ ”
5 Trus Yesus bilang dorang,
“Kalo satu dari kam pu teman, trus tenga malam kam pigi ke kam pu teman itu baru bilang, ‘Teman sa minta roti tiga, nanti sa ganti. 6 Karna sa pu teman satu ni baru datang dari jau de singga di ruma. Tapi sa trada apapa buat kasi de makan.’
7 Bagemana kalo ko pu teman bilang, ‘Jang ganggu saya, pintu su tutup, sa deng sa pu anana su tidur. Sa tra bisa bangun kasi ko.’
8 Sa kastau kam: Memang, biar de tu ko pu teman, mungkin tadi de tra mau bangun kasi yang ko minta, tapi karna ko tra malu minta de trus-trus jadi de bangun deng kasi apa yang ko perlu. 9 Jadi Sa kastau kam: Minta trus sama Allah supaya kam bisa trima; cari dari Allah supaya kam bisa dapat; toki pintu supaya Allah buka kam pintu. 10 Karna orang yang minta, de trima; orang yang cari, de dapat; orang yang toki pintu, untuk de pintu tabuka. 11 Bapa mana yang mo kasi ular bisa, kalo de pu anak minta ikan? 12 Ato kasi kalajengking, kalo de pu anak minta telur? 13 Jadi kalo kam yang pu sifat jahat saja tau kasi yang baik sama kam pu anana, lebi lagi Bapa di surga! De pasti kasi kam Roh Allah untuk sapa saja yang minta.”
Iblis di bawa Yesus pu kuasa
11:14-23
(Mat 12:22-30; Mrk 3:22-27)
14 Pas satu kali begini Yesus De usir setan kluar dari satu orang yang setan itu bikin sampe de bisu. Habis setan itu kluar, orang itu langsung bisa bicara lagi baru orang banyak dong heran. 15 Tapi ada dari tenga dong yang bilang, “De usir setan pake kuasa Beelzebul,* setan pu bos.” 16 Ada juga orang-orang yang mo coba Yesus jadi dong minta De buat satu tanda kalo De dari surga.
17 Tapi Yesus tau apa yang dong pikir trus bilang ke dong,
“Stiap negara yang baku musu pasti hancur. Trus satu kluarga yang baku musu pasti hancur. 18 Jadi kalo Iblis juga dong baku lawan deng dong sendiri, bagemana krajaan itu bisa tahan? Karna kam bilang kalo Sa usir setan pake Beelzebul pu kuasa. 19 Kalo Sa usir setan pake Beelzebul pu kuasa, kam pu murid-murid usir setan-setan itu pake sapa pu kuasa? Jadi biar kam pu murid-murid yang kas tunjuk apa yang kam tudu tu sala! 20 Tapi Sa usir setan pake Allah pu kuasa, trus ini kas bukti kalo Allah pu Krajaan su datang ke kam. 21 Kalo satu orang yang kuat deng senjata lengkap jaga de pu ruma, pasti de pu milik smua aman. 22 Tapi kalo ada orang yang lebi kuat datang srang trus kas kala dia, orang itu nanti rampas de pu senjata lengkap yang de kas andal itu trus pigi bagi-bagi smua barang-barang yang de rampas.
23 Orang yang tra sama-sama Saya, su jlas de lawan Saya, trus orang yang tra mo kerja untuk Saya, su jlas de kas rusak Sa pu kerja!”
Setan-setan kembali
11:24-26
(Mat 12:43-45)
24 Trus Yesus bilang,
“Kalo setan kluar dari satu orang, roh itu de pigi ke tempat-tempat yang kosong cari tempat untuk de tinggal, tapi de tra dapat. Jadi de bilang, ‘Sa mo kembali ke sa pu tempat yang dulu sa tinggal.’ 25 Jadi waktu de kembali, de liat orang itu sperti tempat kosong yang bersi deng rapi. 26 Trus de pigi bawa tuju roh yang lebi jahat dari dia, dong masuk ke orang itu baru tinggal. Pasti orang itu pu hidup lebi rusak daripada yang dulu.”
Sapa yang paling untung
11:27-28
27 Waktu Yesus masi bicara, satu prempuan de angkat suara dari tenga-tenga orang banyak itu, “Sunggu! Prempuan yang su lahir deng kas susu Ko, de tu untung skali.”
28 Tapi Yesus De bilang, “Yang paling untung skali tu orang yang mo dengar Allah pu kata-kata trus mo bikin itu.”
Orang banyak minta Yesus bikin tanda heran
11:29-32
(Mat 12:38-42)
29 Orang banyak datang krumun trus Yesus De bilang,
“Orang-orang jaman ini tu orang jahat. Kam minta satu tanda heran. Tapi sama kam Sa tra kasi satu tanda juga, hanya tanda Nabi Yunus. 30 Sperti Yunus† de jadi tanda untuk orang-orang Niniwe, begitu juga Sa Anak Manusia nanti jadi tanda untuk orang-orang jaman ini. 31 Waktu trakir, ratu dari negri slatan‡ de nanti bangkit trus adili orang-orang jaman ini. Karna ratu itu de datang dari jau untuk dengar Salomo pu ajaran yang bikin mngerti deng baik.” Trus Yesus lanjut bicara, “Liat! Yang lebi besar dari Salomo ada disini! 32 Jadi waktu trakir, orang-orang Niniwe nanti bangkit trus adili kam orang-orang jaman ini, karna orang-orang Niniwe itu dong tobat dari dong pu dosa-dosa waktu dong dengar yang Yunus kastau. Liat! Yang lebi besar dari Yunus ada disini.”
Trang deng glap
11:33-36
33 Trus Yesus bilang satu conto sama orang banyak,
“Trada orang yang pasang plita trus taru di tempat sembunyi ato di bawa loyang. Tapi de pasti taru plita di tempat yang tinggi, supaya smua orang yang masuk dalam ruma bisa liat trang itu. 34 Ko pu mata itu plita untuk ko pu diri. Kalo ko pu mata trang, ko pu diri juga trang, tapi kalo ko pu mata glap, ko pu diri juga glap. 35 Jadi, jaga supaya ko pu trang jang de jadi glap. 36 Kalo ko pu diri trang smua, trada yang glap, deng begitu smua itu nanti trang sama sperti kalo cahaya plita kas trang ko.”
Yesus De tegur orang Farisi sama guru-guru agama
11:37-54
(Mat 23:1-36; Mrk 12:38-40; Luk 20:45-47)
37 Waktu Yesus slesai bicara, ada satu orang dari orang Farisi de ajak Yesus makan di de pu ruma. Jadi Yesus pigi makan disitu. 38 Orang Farisi itu heran liat kalo Yesus tra cuci De pu tangan sperti dong pu aturan, seblum makan. 39 Tapi Tuhan Yesus bicara sama dia,
“Kam orang-orang Farisi, hanya tau kas bersi piring deng mangkok pu sebla luar. Tapi kam pu hati penu deng pikiran jahat deng rampas orang pu harta. 40 Kam orang-orang bodo! Tra tau ka kalo De yang bikin kam pu bagian luar, De juga yang bikin bagian dalam kam pu hati. 41 Kasi sama orang-orang miskin deng hati yang baik, deng begitu kam pu hidup smua jadi bersi. 42 Kam claka skali orang-orang Farisi! Kam pu hasil kebun sampe tanaman bumbu macam selasi, inggu,§ deng smua macam sayur-sayur juga kam kasi de pu seperspulu sama Allah, tapi untuk bikin yang betul sama orang lain deng sayang sama Allah kam tra bikin. Itu yang harus kam bikin, trus jang lupa bikin yang lain juga. 43 Claka skali kam orang-orang Farisi, karna kam mau dapat tempat yang paling depan di tempat ibada trus kam mau skali dapat hormat di pasar. 44 Kam claka skali karna kam sama deng kubur yang tra kliatan sperti kubur, orang-orang tra sadar kalo dong ada injak di atas kubur.”*
45 Satu orang dari guru-guru agama itu bilang sama Yesus, “Bapa Guru pu kata-kata begitu sperti hina tong juga.”
46 Trus Yesus jawab,
“Kam juga claka skali guru-guru agama! Kam kasi orang lain beban yang tra bisa dong pikul,† tapi kam sendiri tra mau tolong orang untuk ikut aturan itu mo sdikit juga. 47 Claka skali kam! Kam bikin kubur bagus-bagus untuk nabi-nabi, biar dong dapa bunu dari kam pu nene moyang sendiri. 48 Deng begitu kam akui kalo kam stuju smua yang kam pu nene moyang dong bikin, karna dong su bunu nabi trus kam yang bikin dong pu kuburan. 49 Gara-gara itu Allah yang tau smua hal bilang tentang kam begini, ‘Sa nanti utus nabi-nabi deng utusan dong untuk pigi ke orang Israel, tapi nanti ada yang orang Israel dong siksa trus yang lain lagi dapa bunu!’ 50 Jadi Allah mo hukum kam orang-orang jaman ini, karna kam pu nene moyang dong su bunu nabi-nabi, mulai dari dunia ini jadi sampe skarang. 51 Mulai Habel dapa bunu sampe waktu Zakharia‡ de dapa bunu di Ruma Allah itu di tenga dari tempat bakar korban deng Tempat Suci. Dengar ini! Orang jaman ini nanti dapa hukum karna smua nabi itu. 52 Claka kam, guru-guru agama! Kam simpan kunci yang bisa buka pintu untuk tau Allah pu mau, tapi kam tra mo masuk ke dalam. Mala kam bikin orang lain yang mo masuk jadi susa untuk masuk.”
53 Waktu Yesus kas tinggal ruma itu, guru-guru agama deng orang-orang Farisi dong mulai tra skali sama Yesus, dong juga tanya-tanya untuk mo pancing Dia. 54 Dong pu rencana mo jrat Dia. Dong usaha untuk cari Yesus pu sala waktu De ada bicara.
12
Ajaran penting buat Yesus pu murid-murid dong
12:1-12
(Mat 10:26-33; 19—20)
1 Waktu itu, ada ribuan orang banyak su krumun, sampe dong baku dempet-dempet. Trus Yesus mulai kas ajar pertama sama De pu murid-murid dong, De bilang begini,
“Hati-hati, jaga kam pu diri! Jang sampe kam kena ragi dari klompok Farisi, karna dong mo kas pengaru kam deng dong pu klakuan yang pura-pura baik. 2 Trada rahasia yang nanti tra dapa buka, juga trada yang tasembunyi yang nanti tra dapa liat. 3 Karna apa yang kam bicara dalam glap nanti pasti orang dengar di dalam trang, juga apa yang kam bisik di orang pu tlinga dalam kamar pasti nanti dapa kastau dari atas ruma supaya orang banyak tau.
4 Teman-teman, ingat eh! Jang kam takut sama dong yang cuma bunu kam pu badan tapi tra bisa bikin lebi dari itu. 5 Sa mo kastau sama kam sapa yang harus kam takut. Kam harus takut sama Tuhan, Tuhan pu kuasa bukan cuma bunu tapi juga pu kuasa lagi untuk lempar orang ke dalam neraka. Memang yang kam harus takut itu Dia!
6 Coba kam pikir! Lima ekor burung pipit jual deng harga dua uang koin yang pu nilai paling kecil. Biar begitu, trada satu ekor yang Allah lupa itu. 7 Jadi kam jang takut, kam jau lebi penting dari banyak burung pipit itu. Sampe rambut di kam pu kepala Tuhan su tau de pu jumla.
8 Sa kastau kam, sapa yang mngaku knal Sa depan orang-orang, Sa Anak Manusia juga nanti mngaku knal de di depan Allah pu malaikat-malaikat. 9 Juga sapa yang pura-pura tra knal Sa di depan orang-orang, Sa juga pura-pura tra knal de di depan Allah pu malaikat-malaikat. 10 Stiap orang yang bilang satu hal yang mlawan Sa Anak Manusia, nanti bisa dapa kas ampun. Tapi sapa saja yang hina Roh Allah, de trakan dapa kas ampun.
11 Waktu orang tangkap deng bawa kam ke depan pemimpin di tempat-tempat ibada orang Yahudi, ato ke pejabat pemrinta yang pu kuasa untuk adili, kam jang takut apa yang harus kam bicara ato bagemana kam bela kam pu diri. 12 Karna pas waktu itu Roh Allah kas ajar kam apa yang harus kam bicara.”
Conto tentang orang kaya yang bodo
12:13-21
13 Begini satu orang dari tenga orang banyak itu bilang sama Yesus, “Bapa Guru, tolong bilang sa pu kaka untuk bagi deng sa harta yang tong pu orang tua kas tinggal.”
14 Yesus bilang, “Sodara, sapa yang angkat Sa jadi hakim ato tukang bagi warisan untuk kam dua?” 15 Yesus bilang lagi sama dong smua, “Hati-hati! Jaga jang sampe kam mata besar uang. Karna manusia pu hidup tra bangun di atas de pu harta yang banyak.”
16 Trus Yesus crita satu conto begini,
“Ada orang kaya satu, de dapat hasil yang banyak dari tana itu. 17 Orang kaya itu pikir dalam hati, ‘Su tra cukup tempat untuk simpan sa pu hasil tana, skarang sa mo buat bagemana?’ 18 Trus de pikir dalam de pu hati, ‘Sa buat begini saja, sa bongkar tempat simpan gandum ini baru bikin yang lebi besar, tempat yang bisa simpan biji gandum deng barang-barang lain. 19 Habis tu sa nanti bilang ke sa pu diri: Sa untung skali! Sa pu smua yang baik yang sa perlu untuk sa pu hidup, taun-taun datang ni sa pu harta tra habis. Jadi skarang sa mo istirahat, makan, minum deng snang-snang trus!’
20 Tapi Allah bilang, ‘He orang bodok! Malam ini juga ko mati, trus sapa yang nanti dapat ko pu harta smua yang ko su kumpul tu?’
21 Begitu suda kalo orang mo usaha jadi kaya untuk de pu diri, tapi tra mau usaha jadi kaya di mata Allah.”
Tentang kuatir
12:22-34
(Mat 6:25-34; 19—21)
22 Trus Yesus De bilang sama De pu murid begini,
“Itu yang Sa bilang kam, jang kam kuatir deng kam pu hidup, nanti kam makan apa, ato kuatir tentang badan, apa yang nanti kam pake. 23 Karna hidup tu lebi penting dari makanan juga badan lebi penting dari pakean. 24 Coba kam liat burung-burung gagak! Dong tra tau tanam, tra tau panen, juga tra punya gudang ato tempat simpan makanan. Tapi Allah kas makan dorang. Kam jau lebi penting dari burung-burung itu! 25 Kalo kam kuatir deng hal-hal itu, apa kam pu kuatir itu bisa kas panjang kam pu umur biar mo sdikit? Pasti tra bisa to! 26 Kalo hal paling kecil saja tra bisa kam buat, jadi hal apa saja kam tra usa kuatir!
27 Coba kam liat bagemana bunga-bunga liar de tumbu, bunga-bunga itu dong tumbu tra kerja juga dong tra bikin dong pu pakean. Sa bilang kam, Raja Salomo yang paling kaya saja de tra pake pakean yang bagus macam bunga-bunga liar itu! 28 Jadi kalo rumput yang hari ini de tumbu trus besok dapa buang dalam api saja, Allah tetap bikin de bagus, lebi lagi deng kam pu hidup. Tapi kam ini masi tra percaya! 29 Jadi jang kam kuatir deng pikir banyak tentang apa yang nanti kam mo makan ato minum. 30 Orang-orang yang tra knal Allah yang cari hal-hal sperti itu. Tapi kam pu Bapa di surga tau, kalo memang kam perlu smua itu. 31 Tapi kam harus cari Allah pu Krajaan dulu, deng begitu smua itu nanti Allah kasi juga sama kam.
32 Jang kam takut, biar kam itu sperti kumpulan kecil domba! Karna kam pu Bapa snang kalo kam printa sama-sama deng De di De pu Krajaan.
33 Jual saja smua kam pu harta baru kasi uang hasil jual itu sama orang miskin. Deng bikin begitu sama deng kam ada bikin kotak harta yang tra bisa rusak, trus simpan kam pu harta di surga, yang trakan perna habis. Kam pu harta aman disana karna trada pencuri yang mo ke dekat itu trus kakarlak tra bisa kas rusak itu. 34 Karna kam pu harta ada dimana, kam pu hati juga ada disitu.”
Siap-siap tunggu Tuhan datang
12:35-48
(Mat 24:43-51)
35 Trus Yesus bilang lagi begini,
“Lebi baik kam siap pake kam pu baju kerja deng pasang kam pu lampu, 36 sama sperti pesuru-pesuru yang su siap tunggu dong pu tuan pulang dari pesta nika. Supaya kalo de datang toki-toki pintu, pasti nanti dong buka cepat. 37 Waktu dong pu tuan datang trus liat pesuru-pesuru ada jaga-jaga, dong untung skali. Yang Sa bilang ini benar: Tuan itu de ganti pakean biasa sperti pakean pesuru trus kas silakan de pu pesuru-pesuru itu duduk makan, trus de yang layani dorang. 38 Untung skali pesuru-pesuru itu kalo dong pu tuan itu datang tenga malam ato hampir pagi trus liat dong ada siap tunggu dia!
39 Ingat conto ini, kalo tuan ruma de tau jam brapa pencuri mo datang, de pasti tra kas biar de pu ruma dong bongkar to. 40 Jadi kam juga harus siap-siap, karna Sa Anak Manusia datang di waktu-waktu yang kam tra kira.”
Conto pesuru yang setia deng tra setia
12:41-49
(Mat 24:45-51)
41 Begini Petrus de bilang, “Tuhan, yang tadi Tuhan bilang itu untuk kitong ato untuk smua orang?”
42 Tuhan De jawab,
“Jadi, kalo ada pesuru yang setia deng yang pu cara pikir paling baik, nanti pesuru itu pu tuan angkat de jadi kepala dari pesuru yang lain supaya de yang atur makanan untuk pesuru dong smua. 43 Kalo de pu tuan kembali trus liat de ada bikin de pu tugas, untung skali pesuru itu. 44 Yang Sa bilang ini benar: Tuan itu pasti kasi pesuru itu untuk atur de pu harta smua. 45 Tapi kalo pesuru itu jahat pasti de bicara dalam de pu hati, ‘Sa pu tuan ini de lama baru kembali,’ trus de mulai pukul pesuru yang lain, laki-laki deng prempuan, baru de makan deng minum sampe mabuk. 46 Baru de pu tuan kembali di hari deng jam yang de tra kira. Jadi pesuru itu de dapa hajar sampe habis-abis dari de pu tuan trus de dapa buang ke tempat orang-orang yang tra setia sama Allah.
47 Pesuru yang tau de pu tuan pu mau, tapi de tra siap-siap trus tra bikin apa yang de pu tuan mau itu, de nanti dapa rotan. 48 Tapi kalo pesuru yang tra tau de pu tuan pu mau trus bikin yang sala trus de harus dapa pukul, nanti de dapat hukuman yang ringan saja. Karna sapa su dapa kasi dari Allah berkat banyak, de musti banyak kasi juga. Trus sapa yang Tuhan su kas percaya dia, de pu tanggung jawab lebi besar.”
Yesus datang bikin baku musu
12:49-53
(Mat 10:34-36)
49 “Sa datang untuk lempar api ke bumi, jau lebi baik kalo api itu su menyala! 50 Tapi Sa harus trima sengsara yang brat dulu. Sa pu hati susa skali seblum itu de jadi. 51 Kam kira kalo Sa datang untuk bikin damei di bumi? Tra begitu, tra bikin damei tapi bikin orang baku musu. 52 Karna mulai skarang, kalo ada lima orang dalam satu ruma dong mo baku mlawan, tiga lawan dua ato dua lawan tiga. 53 Bapa nanti lawan de pu anak laki-laki ato de pu anak laki-laki lawan de pu bapa. Mama lawan deng anak prempuan trus de pu anak prempuan lawan deng mama. Mama mantu lawan deng de pu mantu prempuan trus mantu prempuan lawan deng de pu mama mantu.”
Tanda-tanda jaman
12:54-59
54 Yesus bicara sama orang banyak,
“Kalo kam liat awan de naik sebla barat, langsung kam bilang itu, ‘Hari ini hujan mo turun,’ baru memang benar hujan turun. 55 Kalo kam rasa angin datang dari bagian slatan trus kam bilang, ‘Hari ini pasti panas,’ baru memang panas. 56 Kam orang yang pura-pura baik! Kam bisa tau cuaca deng liat dari tanda-tanda di langit sama bumi. Baru knapa tanda-tanda jaman ini kam tra bisa nilai?”
Tong musti baku baik deng tong pu musu
12:57-59
(Mat 5:25-26)
57 Trus Yesus bilang,
“Knapa ko tra pikir sendiri mana yang benar? 58 Karna, kalo ko deng ko pu lawan pigi ke pengadilan, usaha kas slesai kam pu masala sama orang waktu di jalan. Supaya jang ko dapa paksa ke hakim baru hakim kasi ko ke polisi, trus polisi kas masuk ko dalam penjara. 59 Sa kastau ko, ko pasti trakan kluar sampe ko bayar denda lunas.”
13
Dosa deng sengsara
13:1-5
1 Waktu itu ada orang-orang yang datang sama Yesus, trus dong kastau kalo ada orang-orang Galilea yang Gubernur Pilatus de bunu. Dong dapa bunu waktu dong ada kas korban binatang untuk Allah. 2 Dengar begitu Yesus bilang,
“Kalo orang-orang Galilea yang dapa bunu sperti itu, kam pikir dong orang yang lebi banyak bikin dosa dari smua orang Galilea yang lain? 3 Tra begitu! Sa kastau kam: Kalo kam tra mo tobat dari kam pu dosa-dosa, kam smua nanti mati kena claka sperti dorang. 4 Ato kam masi ingat 18 orang yang mati karna dapa tindis dari bangunan tinggi yang rubu dekat kolam Siloam to? Kam pikir, dong pu dosa lebi besar dari smua orang yang tinggal di Yerusalem ka? 5 Tra begitu! Sa kastau kam lagi, kalo kam tra mo tobat dari kam pu dosa-dosa, kam smua juga pasti mati kena claka sperti dorang.”
Conto tentang pohon ara yang trada bua
13:6-9
6 Trus Yesus crita satu conto begini,
“Ada orang satu, de pu kebun anggur trus disitu ada tumbu juga pohon bua ara. Satu hari de datang untuk cari bua di pohon itu, tapi de tra dapat satu bua juga. 7 Jadi orang yang pu kebun tu de bilang sama orang yang jaga kebun itu, ‘Ko liat, slama tiga taun sa datang cari bua di pohon ara ini tapi trada bua. Ko tebang saja pohon ini, percuma de tumbu untuk makan smua dari tana ini.’
8 Tapi orang yang jaga kebun tu bilang, ‘Bapa, kas tinggal de taun ini lagi, nanti sa skop tana dekat pohon itu deng kas pupuk. 9 Sapa tau taun depan de bisa bua, tapi kalo trada bua juga, baru Bapa bisa tebang.’ ”
Yesus De kas sembu orang pas di orang Yahudi pu hari Sabat
13:10-17
10 Pas hari Sabat, Yesus De kas ajar di orang Yahudi dong pu tempat ibada satu. 11 Disitu ada prempuan satu, setan bikin de sakit 18 taun sampe de pu blakang bongkok deng tra bisa bediri lurus. 12 Waktu liat prempuan itu, Yesus De panggil prempuan itu baru bilang, “Mama skarang ko sembu dari ko pu sakit.” 13 Trus Yesus taru tangan di atas prempuan itu, waktu itu juga prempuan de bisa bediri lurus trus de puji-puji Allah.
14 Kepala tempat ibada itu mara karna Yesus kas sembu orang pas di hari Sabat, trus de bilang ke orang banyak, “Ada enam hari to untuk kerja, kam bisa datang di hari-hari itu supaya kam dapa kas sembu, jang kam datang pas hari Sabat.”*
15 Dengar begitu, Tuhan jawab,
“Kam ini orang-orang yang pura-pura baik, pas hari Sabat kam smua pigi kas lepas kam pu sapi ato kledai dari kandang, trus bawa kluar pigi kas minum. 16 Liat mama ini! De ini turunan Abraham, trus Iblis su ikat de 18 taun. Tra bole ka, kas lepas mama ini di hari Sabat?”
17 Yesus bicara begitu, smua orang yang lawan Yesus jadi malu skali, tapi smua orang yang lain dong snang liat Yesus bikin hal-hal luar biasa.
Conto tentang biji yang kecil skali deng ragi
13:18-21
(Mat 13:31-33; Mrk 4:30-32)
18 Habis tu Yesus De tanya,
“Sa mo crita, kira-kira Allah pu Krajaan itu sperti apa? Sa kas jlas pake conto apa eh? 19 Allah jadi Raja tu sperti biji sesawi yang kecil skali, yang orang ambil trus pigi tanam di de pu kebun. Lama-lama biji yang tadi dong tanam itu de tumbu trus de jadi pohon, baru burung-burung liar bikin sarang di cabang-cabang di pohon itu.”
20 Yesus crita lagi,
“Deng apa lagi Sa mo kas conto tentang Allah pu Krajaan? 21 Allah jadi raja tu sama sperti ragi. Prempuan satu de ambil ragi sdikit trus de campur deng tepung 30 kilo, bikin sampe adonan naik smua.”
Sapa yang mo slamat
13:22-30
22 Waktu dong jalan pigi ke Yerusalem, Yesus lewat dari kampung ke kampung juga dari kota ke kota deng trus kas ajar ke orang-orang dong. 23 Trus ada satu orang de tanya sama Yesus, “Bapa, hanya sdikit orang saja ka yang nanti dapa kas slamat?”
24 Trus Yesus jawab begini,
“Pintu surga tu kecil, jadi kam musti usaha mo masuk dari pintu yang sempit itu. Karna, ingat! Banyak orang coba mo masuk tapi tra bisa. 25 Karna kalo tuan ruma su tutup de pu pintu, kam nanti bediri di luar trus ketuk-ketuk pintu baru bilang, ‘Bapa, bapa, buka pintu untuk tong ka!’
Dengar begitu tuan ruma itu de nanti jawab kam, ‘Kam sapa? Sa tra knal kam, sa tra tau kam datang dari mana.’
26 Trus kam mo jawab, ‘Bapa tra knal kitong ka! Tong ni yang biasa duduk makan minum deng bapa, juga Bapa yang su kas ajar di tong pu kota-kota!’
27 Tapi nanti tuan itu de bilang lagi, ‘Sa tra knal kam, kam datang dari mana. Pigi dari sini, kam smua yang bikin jahat!’✡
28 Disana tempat orang mnangis sedi skali sampe gigi bunyi. Karna kam sendiri liat Abraham, Ishak sama Yakub deng smua nabi-nabi dong di dalam Allah pu Krajaan, tapi kam sendiri dapa buang kluar! 29 Orang nanti datang dari timur deng barat, utara deng slatan, dong nanti datang duduk makan sama-sama di dalam Allah pu Krajaan. 30 Dengar baik-baik, ada orang yang pertama de yang nanti jadi trakir, trus orang yang trakir de yang nanti jadi orang pertama.”
Yesus rasa kasian Yerusalem
13:31-35
(Mat 23:37-39)
31 Waktu itu ada orang-orang Farisi dong datang bicara sama Yesus begini, “Bapa, Ko pigi cepat, kas tinggal tempat ini, karna Herodes de mo bunu Ko.”
32 Trus Yesus jawab,
“Kam pigi trus kastau Herodes tukang tipu itu, ‘Hari ini deng besok Sa usir setan deng kas sembu orang trus hari ketiga baru Sa pu kerja slesai.’ 33 Biar begitu hari ini, besok sama besok lusa Sa harus jalan trus sampe ke Yerusalem, karna nabi tra bole dapa bunu di luar Yerusalem.
34 Sayang skali orang-orang Yerusalem! Kam yang bunu nabi-nabi trus Allah pu utusan kam lempar deng batu sampe mati! Ulang-ulang kali Sa mo kas kumpul kam smua sperti ayam betina kas kumpul de pu anana di bawa de pu sayap, tapi kam tra mau. 35 Itu jadi Allah de mo lepas tangan dari kam smua deng kam pu kota. Sa bilang kam, kam trakan liat Sa lagi, sampe pas waktu nanti kam bilang, ‘Allah berkati De yang datang dalam nama Tuhan.’ ”✡
14
Yesus kas sembu orang sakit di hari Sabat lagi
14:1-6
1 Satu kali pas hari Sabat, Yesus pigi makan di pemimpin satu pu ruma. De tu dari klompok Farisi. Disitu smua orang dong trus jaga liat Yesus untuk liat apa yang nanti De buat. 2 Begini orang satu datang bediri depan Yesus, orang itu sakit yang bikin de pu badan bengkak-bengkak. 3 Trus Yesus tanya guru-guru agama deng orang Farisi yang ada disitu, “Kas sembu orang sakit pas di hari Sabat bisa ka tra, mnurut tong pu aturan agama?” 4 Dong smua diam saja. Trus Yesus pegang orang sakit itu, kas sembu de trus suru de pigi.
5 Habis itu Yesus bilang sama dorang, “Conto saja kam pu anak ato sapi jatu dalam sumur, kam pasti pigi cepat tarik kas kluar to, biar mo hari Sabat juga!” 6 Dong smua tra bisa lawan Yesus pu kata-kata.
Yesus kas ajar supaya jang sombong
14:7-14
7 Waktu itu, Yesus liat kalo tamu-tamu yang dapa undang, dong baku lomba mo duduk di tempat yang paling depan, begitu jadi Yesus crita conto ini sama dong,
8 “Kalo ada orang undang kam ke pesta nika, jang kam pigi cari tempat paling depan. Karna jang sampe de ada undang orang lain yang lebi penting dari kam. 9 Jang sampe orang yang undang kam itu de datang trus de bilang sama kam, ‘Jang mara eh! Tolong pinda ke blakang karna ini tempat untuk orang yang itu.’ Deng begitu kam bediri pigi ke blakang deng rasa malu. 10 Begitu jadi, kalo kam dapa undang, kam cari tempat yang di blakang, sapa tau orang yang undang kam de nanti datang deng bilang, ‘Sodara mari sini, ko pu tempat di depan.’ Deng begitu kam dapa hormat di depan smua tamu yang lain. 11 Karna sapa saja yang angkat diri nanti de dapa kas renda, tapi orang yang kas renda diri nanti de dapa angkat.”✡
12 Trus Yesus kastau ke orang yang undang itu,
“Kalo ko mo undang orang untuk makan siang ato makan malam, jang kam undang teman, sodara, kluarga ato orang-orang sebla ruma yang kaya saja. Karna pasti dong nanti undang kam juga, deng begitu pasti kam dapa balas apa yang kam bikin sama dorang. 13 Tapi kalo ko bikin pesta, undang lagi orang miskin, orang cacat, orang lumpu, sama orang buta. 14 Ko nanti untung skali, karna dong trada apapa untuk balas ko, nanti ko dapa balas waktu orang-orang yang ikut Allah pu mau dong hidup kembali.”
Conto tentang pesta yang besar
14:15-24
(Mat 22:1-10)
15 Waktu satu orang yang ada makan sama-sama disitu dengar Yesus bicara, de bilang, “Orang yang nanti makan sama-sama deng Allah di De pu Krajaan, de untung skali!”
16 Tapi Yesus bilang conto satu sama orang itu begini,
“Satu kali ada orang satu bikin pesta besar, de undang banyak orang. 17 Pas mo mulai pesta, de suru de pu pesuru ke orang-orang yang dapa undang baru bilang, ‘Mari datang, smua su siap.’
18 Tapi smua satu-satu kasi alasan. Yang satu bilang sama pesuru itu, ‘Maaf eh, sa baru bli tana deng kebun jadi sa musti pigi liat tana deng kebun itu.’
19 Satu lagi bilang, ‘Sa baru bli sapi lima pasang jadi skarang sa mo pigi coba sapi-sapi itu, maaf eh, sa tra ikut.’
20 Yang lain lagi bilang, ‘Sa baru kawin jadi tra bisa pigi.’
21 Habis itu, pesuru de pulang deng kastau smua itu ke de pu tuan. Tuan de mara skali deng bilang pesuru itu, ‘Cepat ko pigi ke jalan-jalan deng gang-gang di kota ini. Bawa datang smua orang miskin, orang cacat, orang buta deng orang yang lumpu.’
22 Trus pesuru itu de buat smua tu baru de bilang, ‘Tuan, smua yang tuan kas printa, sa su buat tapi masi ada tempat kosong.’
23 Trus tuan itu bilang, ‘Pigi kluar kota ini di jalan besar sampe ke jalan-jalan tikus, pigi tarik orang-orang sapa saja disitu datang kas penu sa pu ruma. 24 Sa bilang kam, trada satu orang juga yang dapa undang itu nanti makan Sa pu makanan pesta.’ ”
Sapa yang bisa jadi Yesus pu murid-murid
14:25-35
25 Habis itu banyak orang dong ikut Yesus jalan sama-sama. Begitu balik liat dong, Yesus bilang,
26 “Sapa yang betul-betul mo ikut Saya, de musti sayang Sa lebi dari de pu bapa, de pu mama, de pu istri, de pu anana, de pu sodara-sodara laki-laki ato prempuan, juga lebi dari de pu diri. Kalo tra begitu, de tra bisa ikut Saya.✡ 27 Sapa saja yang tra pikul de pu salib trus ikut Saya, orang itu tra bisa jadi Sa pu murid-murid. 28 Jadi, kalo mo ikut Saya, kam musti pikir baik-baik dulu. Sperti orang yang mo bikin ruma yang besar, pasti de harus duduk pikir dulu de pu biaya smua. Supaya de bisa kira-kira kalo de pu uang itu cukup untuk bikin ruma sampe slesai ka tra. 29 Kalo tra pikir itu baik-baik, jang sampe baru fondasi saja uang su habis. Baru smua orang yang liat de bisa tertawa dia. 30 Nanti dong bilang, ‘Ih orang ini de mo bikin ruma besar tapi tra bisa kas slesai!’
31 Conto yang lain tu begini: Ada raja satu de pu pasukan prang 10.000 orang, trus ada raja satu lagi de mo srang. Raja ini de pu pasukan 20.000 orang. Raja yang pu pasukan 10.000 orang tu musti pikir baik-baik dulu, de bisa ka kas kala de pu lawan itu? 32 Kalo de su tau de tra kuat, pasti waktu de pu musu masi jau de su utus orang-orang pigi ke musu dong untuk urus damei. 33 Begitu juga deng kam. Pikir baik-baik dulu, karna kam tra bisa ikut Saya, kalo kam tra mo kas lepas smua yang ada sama kam.
34 Garam itu baik, tapi kalo de su tra rasa asin, bisa ka bikin de pu rasa asin lagi? 35 Garam itu tra bisa pake mo itu di pupuk untuk kas subur tana, jadi lebi baik buang saja. Sapa yang pu tlinga untuk dengar, de harus dengar baik-baik!”
15
Conto domba yang hilang
15:1-7
(Mat 18:12-14)
1 Begini satu hari orang-orang yang tukang tagi pajak deng orang-orang yang bikin dosa, dong datang dengar Yesus. 2 Orang Farisi deng guru agama disitu liat, trus dong sungut-sungut deng bilang, “Ih, De kawan deng orang-orang yang bikin dosa deng makan sama-sama dong!”
3 Jadi Yesus kasi conto ini sama dong:
4 “Kalo satu orang dari kam, de pu domba 100 ekor, trus satu ekor hilang, apa yang de buat? Pasti de taru 99 domba tu di tempat makan rumput, baru pi cari yang hilang itu sampe dapat to? 5 Trus kalo de su dapat, pasti de snang skali sampe de gendong domba itu 6 bawa pulang. Trus de panggil de pu teman-teman deng orang-orang sebla ruma baru bilang, ‘Mari tong snang-snang, karna sa pu domba yang hilang, sa su dapat lagi!’ 7 Sa bilang kam, begitu juga smua yang di surga snang skali, karna ada satu orang yang bikin dosa de tobat dari dosa, daripada 99 orang benar yang tra perlu tobat.”
Conto uang yang hilang
15:8-10
8 “Ato conto lagi, ada prempuan yang de pu spulu uang perak. Kalo satu hilang, pasti de kas menyala lampu baru sapu de pu ruma untuk cari di smua tempat dalam ruma sampe de dapat uang itu. 9 Begitu de su dapat uang itu, de panggil de pu teman-teman prempuan deng orang-orang sebla ruma baru bilang, ‘Mari tong snang-snang, karna sa pu uang yang hilang, sa su dapat lagi!’ 10 Sa kastau kam, begitu juga Allah pu malaikat yang di surga snang skali kalo ada satu orang yang bikin dosa tobat dari dosa.”
Conto anak yang hilang
15:11-32
11 Yesus bicara lagi,
“Ada pace satu, de pu anak laki-laki dua orang. 12 Satu hari yang bungsu bilang sama de pu bapa begini, ‘Bapa, kasi sa pu bagian harta ka!’ Trus bapa bagi de pu harta sama dong dua.
13 Tra lama, anak bungsu pigi jual de pu bagian harta itu trus pigi ke negri lain yang jau. Disana de kas hambur-hambur de pu uang, deng hidup bebas sembarang. 14 Pas waktu de pu uang su habis, smua negri itu kena klaparan besar. De hidup susa deng tra punya apapa lagi. 15 Jadi de pigi kerja di satu orang masyarakat negri itu, trus orang itu suru de pigi jaga de pu babi.* 16 De lapar skali jadi de mo makan sampe kenyang babi pu makanan, tapi trada yang mo kasi makanan sama de.
17 Suda begini de sadar deng ingat, ‘Orang-orang yang kerja di sa pu bapa tu, pu makanan banyak baru sa disini mo mati lapar. 18 Jadi sa mo pulang nanti ke sa pu bapa baru bilang begini: Sa su buat dosa sama Allah juga sama Bapa. 19 Sa rasa tra pantas jadi Bapa pu anak, trima sa jadi tukang bantu-bantu saja. ’ 20 Habis tu, de langsung pulang ke de pu bapa.
Masi jau dari ruma, de pu bapa su liat de. Bapa kasian skali sama de. Trus bapa lari, peluk de deng cium. 21 Anak tu bilang, ‘Bapa, sa su buat dosa sama Allah juga sama bapa, sa tra pantas jadi bapa pu anak.’
22 Tapi bapa panggil de pu pesuru-pesuru deng bilang, ‘Cepat kam pigi ambil baju yang paling bagus kas pake de, pasang cincin di de pu jari trus kas pake de spatu! 23 Habis itu potong anak sapi yang gemuk, mari tong mo snang-snang deng makan. 24 Karna sa pu anak ini de macam su mati, skarang hidup kembali, de su hilang, skarang ketemu de lagi.’ Jadi dong smua mulai acara suda.
25 Masi acara, anak yang tua di kebun. Pas de pulang mo sampe dekat ruma, de dengar bunyi musik deng tarian. 26 Trus de panggil pesuru satu deng tanya, ‘Knapa ada acara di ruma?’
27 Pesuru de jawab, ‘Tuan pu ade su kembali! Jadi tuan pu bapa suru potong anak sapi yang gemuk, karna bapa pu anak yang hilang su pulang deng slamat.’
28 Dengar begitu, anak yang tua de mara skali, de tra mau masuk ruma. Jadi de pu bapa kluar minta skali untuk de masuk ke ruma.
29 Tapi de bilang, ‘Bapa dengar, su deng taun-taun sa kerja stenga mati untuk bapa. Tra perna sa lawan bapa pu printa. Bapa kasi apa buat sa? Satu anak kambing saja tra perna bapa mo kasi untuk sa acara deng sa pu kawan-kawan dong. 30 Tapi liat bapa pu anak bungsu yang su kas habis bapa pu harta deng placur! Begitu de pulang bapa potong anak sapi yang gemuk untuk de!’
31 De pu bapa bilang, ‘Anak eh, ko slalu deng sa disini. Smua yang bapa punya itu ko punya. 32 Tapi ko pu ade ini macam su mati, skarang de hidup. De su hilang, skarang su ketemu de lagi, itu yang tong harus snang skali.’ ”
16
Conto orang yang pintar
16:1-18
1 Yesus crita lagi sama De pu murid-murid dong begini,
“Ada orang kaya satu, de kas kerja satu orang yang de percaya yang bisa urus de pu harta. Orang kaya itu dapa lapor kalo orang yang de percaya tu ada hambur-hambur de pu uang. 2 Jadi de panggil orang yang de percaya itu baru bilang, ‘Sa su dengar tentang ko pu kerja yang tra benar, skarang kasi sa laporan lengkap tentang ko pu kerja urus sa pu harta. Karna ko tra bole urus sa pu harta lagi.’
3 Jadi orang itu bicara dalam hati, ‘Sa mo buat apa, kalo nanti sa dapa pecat? Angkat pasir, sa tra kuat, minta-minta orang, sa malu. 4 Sa tau apa yang sa mo buat, biar nanti orang-orang mo trima sa di dong pu ruma waktu sa dapa pecat!’
5 Trus de panggil satu-satu orang yang pu utang sama de pu bos. De bilang sama yang pertama, ‘Ko pu utang brapa sama sa pu bos?’
6 Orang tu de jawab, ‘Minyak zaitun 20 drem.’
Trus de bilang orang itu, ‘Ini ko pu surat utang. Ko duduk trus cepat ko tulis jadi spulu drem.’
7 Trus de bilang ke yang satu lagi, ‘Baru sodara brapa ko pu utang?’
Orang tu de jawab, ‘20 ton gandum.’
De bilang sama orang itu, ‘Ini ko pu surat utang, duduk trus cepat ko tulis 16 ton gandum.’
8 De bikin tra jujur sampe de pu bos tau. Tapi de pu bos puji orang yang urus de pu harta itu, karna de pu pintar.”
Yesus bilang lagi,
“Orang-orang dunia pu akal panjang atur dong pu urusan, daripada orang-orang yang hidup dalam Tuhan. 9 Sa kastau kam! Pake harta dunia untuk tolong orang, supaya kam dapat teman. Jadi waktu kam pu harta dunia habis, nanti kam dapa trima di tempat tinggal di surga yang trada akir.
10 Kalo satu orang setia urus hal kecil, de juga setia urus hal besar. Juga kalo orang yang tra jujur urus hal kecil, de juga tra jujur urus hal besar. 11 Jadi, kalo kam tra setia urus harta dunia, Tuhan tra percaya kam deng harta di surga. 12 Trus kalo kam tra setia urus orang lain pu harta, Tuhan tra mau kasi kam pu harta di surga. 13 Tra bisa satu orang jadi pesuru untuk dua tuan. Karna pasti de lebi sayang tuan yang satu dari yang lain, ato de lebi setia sama tuan yang satu dari yang lain. Tra bisa Allah deng harta jadi kam pu tuan sama-sama.”
14 Orang-orang Farisi dong suka uang. Itu yang dong dengar Yesus bicara smua ini, dong tertawa hina Yesus. 15 Tapi Yesus bilang sama dong,
“Depan orang kam mo tunjuk diri benar, tapi Allah tau kam pu isi hati. Karna apa yang orang anggap paling bagus, itu Allah paling tra suka. 16 Sampe Yohanes datang, tong hanya knal hukum Musa deng nabi-nabi pu ajaran* saja. Pas waktu itu Brita Baik tentang Allah pu Krajaan mulai dapa kastau, trus banyak orang mo coba rampas deng masuk Allah pu Krajaan. 17 Biar begitu, lebi gampang langit deng bumi hilang, daripada satu huruf dalam hukum Musa itu batal.
18 Sapa saja yang kas cerai de pu istri baru pigi kawin lagi deng prempuan lain, itu de su bikin dosa karna su tidur deng orang yang bukan de pu pasangan, begitu juga kalo sapa yang kawin deng prempuan yang cerai dari de pu suami, itu de su bikin dosa karna su tidur deng orang yang bukan de pu pasangan.”
Orang kaya deng Lasarus yang miskin
16:19-31
19 Yesus crita lagi,
“Ada satu orang kaya de pu pakean bagus-bagus deng mahal, de pake de pu harta untuk hidup snang-snang stiap hari. 20 Juga ada orang miskin satu de pu nama Lasarus, de pu badan penu deng luka-luka busuk. Orang dong biasa taru de di orang kaya tu pu pintu ruma. 21 De mo skali makan makanan yang jatu dari orang kaya itu pu meja. Trus anjing-anjing yang datang jilat de pu luka-luka.†
22 Satu hari orang miskin itu mati. Trus malaikat bawa de ke tempat paling hormat sebla bapa Abraham di surga. Orang kaya itu juga mati, dong kubur dia. 23 De sengsara skali di orang mati pu tempat. Waktu de angkat muka liat ke atas, dari jau de liat bapa Abraham deng Lasarus di sebla. 24 De batariak, ‘Bapa Abraham! Kasian sa ka, sa mendrita skali dalam api! Suru Lasarus kas masuk jari ke air baru datang kas basa sa pu lida.’
25 Tapi Abraham bilang, ‘Anak, ko ingat, waktu hidup di dunia ko dapat smua yang baik, tapi Lasarus de sengsara. Skarang de dapa hibur, tapi ko sengsara. 26 Tra hanya itu saja, di tenga ko deng tong ada jurang yang besar, jadi orang dari sini tra bisa ke kam, juga kam tra bisa ke sini.’
27 Orang kaya itu de bilang, ‘Kalo begitu bapa, sa mohon bapa suru Lasarus pi ke sa pu bapa pu ruma. 28 Karna masi ada sa pu sodara lima. Suru Lasarus kas ingat dong supaya jang dong masuk ke tempat siksa ini.’
29 Abraham de jawab, ‘Dong bisa baca Musa pu buku-buku deng buku-buku dari nabi! Biar dong ikut pesan dari buku-buku itu!’
30 Orang kaya itu de jawab, ‘Bapa Abraham, itu tra bisa. Tapi kalo ada orang mati hidup kembali baru datang sama dong, pasti dong tobat dari dong pu dosa.’
31 Abraham bilang, ‘Kalo dong tra bisa dengar trus ikut Musa deng nabi, biar mo orang mati hidup kembali, dong pasti trakan percaya pesan dari orang yang hidup kembali itu.’ ”
17
Kas ampun orang yang sala sama kitong
17:1-6
1 Yesus bicara sama De pu murid-murid,
“Pasti ada saja yang bisa umpan sampe orang mo bikin dosa. Tapi claka skali orang yang umpan itu! 2 Lebi baik untuk de kalo orang ikat batu besar di de pu leher trus lempar de ke laut, daripada de bikin sampe satu dari orang-orang yang kecil ini bikin dosa. 3 Jadi, kam harus hati-hati!
Kalo ko pu sodara bikin dosa, ko tegur dia. Kalo de rasa sala baru de tobat, ko trima dia. 4 Kalo de bikin sala sama ko tuju kali* dalam satu hari trus slalu datang minta maaf deng bilang sama ko, ‘Sa tobat dari sa pu sala,’ ko harus kas ampun dia.”
5 Trus Yesus pu utusan dong bicara ke Yesus, “Tuhan, kas kuat tong pu percaya ka.”
6 Yesus jawab, “Kalo kam pu percaya sperti biji yang paling kecil saja, kam bisa bilang sama pohon itu, ‘Ko pinda ke laut!’ Pasti pohon itu de ikut ko pu printa.”
Tugas budak
17:7-10
7 Yesus bilang sama De pu murid-murid begini,
“Kalo satu orang dari kam ada yang pu budak. Budak itu, de pu kerja bikin kebun ato pigi jaga binatang piara. Waktu budak itu de pulang, tra mungkin kam bilang sama dia, ‘Mari tong makan sama-sama.’ 8 Tra to! Yang ada tu kam nanti bilang sama budak itu, ‘Cepat ko kas siap sa makanan, ko pigi ganti pakean yang bagus trus ko siap smua, jaga sampe sa makan slesai baru ko bisa makan.’ 9 Ada ka de dapa puji karna su kerja apa yang de musti bikin? Trada to! 10 Begitu juga deng kam. Waktu su bikin smua yang musti kam bikin, kam bilang begini, ‘Kitong cuma budak, tong cuma bikin apa yang harus tong bikin.’ ”
Yesus De kas sembu spulu orang yang sakit kulit busuk
17:11-19
11 Waktu lanjut ke Yerusalem, Yesus lewat jalan tenga, batas tenga daera Samaria deng daera Galilea. 12 Begitu masuk kampung satu, disitu ada spulu orang yang sakit kulit busuk, dong ketemu Yesus. Dong bediri dari jau. 13 Baru dong batariak deng kras, “Yesus, Guru, kasian kitong ka!”
14 Yesus liat dong baru bilang, “Kam pigi sama imam-imam supaya dong priksa kalo kam su sembu.”† Begini waktu masi di tenga jalan spulu orang yang sakit kulit busuk ni dong smua sembu.
15-16 Satu orang dari dong, de ni orang Samaria, de kembali puji-puji Allah deng suara kras karna de su liat kalo de sembu. Trus depan Yesus de tunduk sampe muka ke tana de bilang, “Bapa trima kasi.”
17 Trus Yesus bilang ke orang, “Dong spulu orang yang tadi su sembu, mana dong sembilan itu? 18 Knapa cuma de yang bukan orang Yahudi‡ yang mo kembali puji Allah?” 19 Trus Yesus bilang orang itu, “Bangun deng pigi, karna ko percaya Saya, ko slamat.”
Waktu Allah jadi Raja
17:20-37
(Mat 24:23-28, 36-41)
20 Orang-orang Farisi dong tanya sama Yesus kapan Allah pu Krajaan mo datang. Trus Yesus jawab dong begini, “Allah pu Krajaan tra mo datang deng tanda-tanda yang orang dong bisa liat. 21 Deng begitu orang tra bisa bilang, ‘Coba kam liat De ada disini!’ ato ‘Coba liat De ada disana!’ Karna Allah pu Krajaan su mo datang di tenga kam smua.”§
22 Habis itu Yesus bilang sama De pu murid-murid dong,
“Nanti satu hari kam rindu mo liat hari yang Sa Anak Manusia datang kembali, tapi kam tra bisa. 23 Trus nanti orang dong bilang sama kam, ‘Pigi liat De ada disana!’ ato ‘Mari liat De ada disini!’ Jang kam mo ikut pigi cari. 24 Karna nanti waktu Sa Anak Manusia datang itu sperti kilat pica di langit, de pu cahaya tu dari ujung ke ujung sampe smua orang bisa liat. 25 Tapi Sa musti kena banyak sengsara dulu trus dapa tolak dari orang-orang jaman ini.
26 Waktu Sa Anak Manusia datang kembali, orang-orang pu hidup sama sperti Nuh pu jaman.✡ 27 Dong makan, minum, deng baku kawin, begitu trus sampe Nuh masuk dalam kapal besar, trus banjir besar datang tutup bumi sampe orang-orang smua mati tenggelam.✡ 28 Begitu juga waktu Lot pu jaman. Dong makan deng minum, dong pigi bli deng pigi jual, juga dong bikin kebun deng bikin ruma. 29 Tapi waktu Lot deng de pu kluarga kluar dari Kota Sodom, hari itu api deng lahar panas turun dari langit trus kas hancur dong smua.✡ 30 Begitu suda yang jadi waktu Sa Anak Manusia nanti balik kembali.
31 Sapa saja pas hari itu kalo de ada di atas ruma deng de pu barang-barang ada di dalam ruma, jang de masuk untuk ambil barang-barang. Trus orang yang ada di kebun, jang de mo kembali. 32 Ingat to apa yang jadi sama Lot pu istri!✡ 33 Sapa saja yang usaha mo kas slamat de pu hidup, nanti de tra bisa hidup yang trada akir. Tapi orang yang kasi de pu hidup, de yang nanti slamat.✡ 34 Sa kastau kam, waktu malam itu ada dua orang di satu tempat tidur, yang satu dapa bawa trus yang satu dapa kas tinggal. 35 Trus ada dua prempuan dong giling biji gandum, yang satu dapa bawa trus yang satu dapa kas tinggal. [ 36 Dua orang dong kerja di kebun, satu dapa bawa trus yang satu lagi dapa kas tinggal.]”*
37 Yesus pu murid-murid dong tanya, “Tuhan dimana nanti itu jadi?”
Yesus jawab sama dong, “Dimana bangkai ada, disitu ada banyak burung bangkai yang kumpul.”
18
Conto janda deng hakim
18:1-8
1 Satu kali begini Yesus crita satu conto sama De pu murid-murid, supaya dong pu smangat tra hilang untuk slalu doa sama Tuhan. 2 Yesus bilang,
“Di kota satu ada hakim satu. De ni tra takut sama Allah, de juga tra peduli sama orang lain. 3 Di kota itu juga ada janda satu, yang dapa kas rugi, de ulang-ulang pigi sama hakim trus de bilang, ‘Bapa, bantu sa pu masala deng sa pu lawan.’ 4 Lama skali hakim de tra mau tolong janda itu. Tapi karna janda de datang ulang-ulang, jadi hakim ni de pikir dalam hati, ‘Biar sa ni tra takut Allah trus tra peduli sama orang lain, 5 tapi daripada de datang ulang-ulang ganggu saya, lebi baik janda ini pu masala sa kas slesai deng baik.’ ”
6 Trus Tuhan bilang,
“Kam coba pikir baik-baik apa yang hakim jahat itu bilang! 7 Jadi kalo hakim yang jahat itu saja bisa tolong janda itu, lebi lagi Allah nanti De tolong orang-orang yang De pili, kalo dong mo datang minta tolong sama Allah siang deng malam. Allah trakan lama untuk tolong dorang. 8 Kam dengar eh! Allah pasti cepat kas slesai dong pu masala. Tapi kalo Sa Anak Manusia datang kembali, masi ada orang di bumi yang percaya sama Sa ka?”
Conto orang Farisi sama tukang tagi pajak
18:9-14
9 Yesus crita conto ini untuk orang-orang yang anggap diri benar trus dong anggap orang lain tra baik. 10 Yesus De bilang,
“Satu kali begini, ada dua orang dong pigi doa di Ruma Allah. Yang satu de dari klompok Farisi, baru yang satu lagi de dari tukang tagi pajak. 11 Orang Farisi de bediri sendiri saja baru de doa, ‘Ya Allah! Sa ni mo doa syukur karna sa ni beda deng orang lain, sa tra curi-curi, tra bikin jahat, tra tidur deng orang yang bukan sa pu pasangan, sa ni juga tra sperti tukang tagi pajak itu. 12 Sa puasa satu minggu dua kali, sa kasi seperspulu dari sa pu hasil smua.’
13 Tapi tukang tagi pajak ni de bediri jau-jau, de tra brani angkat muka. De pukul-pukul de pu dada baru bilang, ‘Ya Allah, kasian saya, sa ni orang yang bikin dosa!’ ”
14 Yesus bilang,
“Kam dengar eh! Waktu dua orang ini pulang ke dong pu ruma, tukang tagi pajak yang Allah anggap benar, bukan Farisi yang rajin ikut hukum Musa. Sapa saja yang angkat diri nanti de dapa kas renda. Tapi orang yang kas renda diri nanti de dapa angkat.”
Yesus berkati anana kecil
18:15-17
(Mat 19:13-15; Mrk 10:13-16)
15 Satu kali begini ada orang-orang yang datang bawa dong pu anana kecil ke Yesus, supaya De taru tangan untuk berkati dorang. Tapi De pu murid-murid mara orang-orang itu. 16 Tapi Yesus panggil anana kecil trus De bilang,
“Kas biar anana kecil itu datang ke Saya, jang larang-larang dong, karna orang-orang sperti begini yang punya Allah pu Krajaan. 17 Yang Sa bilang ini benar: Sapa saja yang tra mo trima Allah pu Krajaan di de pu hidup sperti anak kecil, de tra bisa masuk dalam Allah pu Krajaan.”
Crita orang yang kaya
18:18-27
(Mat 19:16-26; Mrk 10:17-27)
18 Ada orang Yahudi pu pemimpin satu de tanya sama Yesus, “Bapa Guru yang baik, sa harus bikin apa supaya sa bisa hidup trus sampe trada akir?”
19 Yesus jawab, “Knapa ko bilang Sa baik? Trada satu orang yang baik cuma Allah saja. 20 Ko pasti tau Allah pu printa-printa, ‘Jang tidur deng orang yang bukan ko pu pasangan, jang bunu orang, jang curi, jang jadi saksi yang tra benar, juga hormati ko pu bapa deng mama.’ ”✡
21 Orang itu bilang, “Allah pu printa itu smua sa su bikin dari sa muda.”
22 Dengar begitu Yesus bilang, “Masi ada satu yang kurang dari ko. Jual smua yang ko punya trus bagi-bagi itu sama orang-orang miskin, deng bikin begitu ko nanti dapat harta di surga. Habis itu baru ko datang ikut Saya.”
23 Waktu de dengar begitu, de rasa sedi skali karna de kaya skali. 24 Waktu Yesus liat orang itu de sedi skali trus bilang, “Memang susa skali orang yang pu harta banyak masuk dalam Allah pu Krajaan. 25 Lebi gampang satu ekor unta masuk lewat lobang jarum daripada satu orang kaya masuk dalam Allah pu Krajaan.”
26 Dong yang dengar itu bilang, “Kalo begitu, sapa yang bisa slamat?”
27 Yesus bilang, “Apa yang tra bisa untuk manusia, pasti bisa untuk Allah.”
Hasil dari ikut Yesus
18:28-30
(Mat 19:27-30; Mrk 10:28-31)
28 Petrus bilang, “Liat, tong su kas tinggal apa yang tong punya, trus ikut Bapa.”
29 Yesus bilang sama dorang,
“Yang Sa bilang ini benar: Orang yang kas tinggal de pu ruma, de pu istri, de pu sodara, de pu orang tua ato juga de pu anana karna de mau layani untuk Allah pu Krajaan, 30 di waktu skarang ini orang itu pasti dapat lebi banyak skali dari yang de su kas tinggal. Juga di jaman yang datang nanti de hidup trus sampe trada akir.”
Yesus De kastau yang ketiga kali kalo nanti De mo sengsara
18:31-34
(Mat 20:17-19; Mrk 10:32-34)
31 Yesus panggil De pu duablas murid, baru bilang sama dong,
“Skarang tong pigi ke Yerusalem, trus smua yang nabi-nabi dong tulis tentang Sa Anak Manusia, su mo jadi. 32 Karna Sa nanti dapa kasi ke orang-orang bukan Yahudi, dapa ejek-ejek, dapa hina deng dapa luda. 33 Dong nanti cambuk deng bunu Saya, tapi pas hari ketiga Sa nanti hidup kembali.”
34 Biar begitu dong tra mngerti smua itu, arti dari kata-kata itu tasembunyi, trus dong tra tau Yesus pu maksud.
Yesus kas sembu orang buta
18:35-43
(Mat 20:29-34; Mrk 10:46-52)
35 Waktu Yesus dong mo masuk Kota Yerikho, disitu ada orang buta satu de duduk minta-minta di pinggir jalan. 36 Waktu de dengar banyak orang dong lewat, de tanya, “Eee, ada apa ka?”
37 Dong jawab, “Yesus orang Nasaret De ada lewat.”
38 Dengar begitu, orang buta itu batariak, “Yesus, Daud pu turunan, kasian sa ka!”
39 Dong yang jalan di depan, tegur supaya de diam. Tapi de batariak lebi kras lagi, “Daud pu turunan, kasian sa ka!”
40 Trus Yesus brenti baru suru dong bawa orang yang buta itu sama Dia. Waktu de su ada dekat, trus Yesus tanya dia, 41 “Ko mau Sa bikin apa untuk ko?”
De bilang, “Tuhan, sa mau supaya sa bisa liat!”
42 Trus Yesus bilang ke dia, “Skarang ko liat suda! Karna ko percaya Saya, ko sembu.”
43 Waktu itu juga de bisa liat. De langsung ikut Yesus puji-puji Allah. Waktu orang banyak liat yang jadi, dong smua juga kas tinggi-tinggi Allah.
19
Sakeus
19:1-10
1 Waktu Yesus sampe di Kota Yerikho, De jalan lewat kota itu. 2 Disitu ada satu orang kaya, de kepala dari tukang tagi pajak, de nama Sakeus. 3 De mo skali liat Yesus itu sapa, tapi de tra bisa liat karna orang banyak skali, baru de pu badan pendek. 4 Begitu jadi de su duluan lari kemuka dari orang banyak itu, trus de panjat satu pohon supaya de bisa liat Yesus yang nanti mo lewat dari situ. 5 Pas Yesus sampe di pohon itu, De liat ke atas pohon baru bilang dia, “Sakeus, cepat ko turun karna Sa mo singga di ko pu ruma hari ini.”
6 Dengar begitu Sakeus de snang skali trus cepat-cepat de turun trus de bawa Yesus ke de pu ruma. 7 Smua orang yang liat itu dong tra snang trus dong baku bicara suda, dong bilang, “Ih, masa tu De pigi singga di ruma orang yang bikin dosa!”
8 Tapi di de pu ruma, Sakeus bediri baru bilang sama Yesus, “Tuhan, stenga dari sa punya sa kasi sama orang miskin, juga sapa saja yang perna sa ambil deng paksa nanti sa kas kembali empat kali dari yang sa ambil.”
9 Trus Yesus balik baru bilang, “Hari ini, ko deng ko pu kluarga smua dapa kas slamat dari Allah, karna yang ko su bikin ini kas tunjuk kalo ko ni Abraham pu turunan. 10 Karna Sa Anak Manusia datang untuk cari deng kas slamat orang yang hilang.”
Conto tentang uang emas
19:11-27
(Mat 25:14-30)
11 Waktu orang masi dengar Yesus bicara, De crita sama dong satu conto lagi. Karna, De su dekat Kota Yerusalem, trus orang banyak dong kira kalo De su sampe disitu, Allah pu Krajaan mo datang. 12 Jadi Yesus De crita begini,
“Ada satu orang penting yang kaya, de pigi ke tempat yang jau untuk dapa lantik jadi raja di de pu negara, baru nanti de kembali. 13 Seblum brangkat, de panggil de pu pesuru spulu orang, baru de kasi stiap orang satu uang logam emas.* Trus de kastau dong, ‘Waktu sa pigi, uang ini kam pake usaha supaya nanti sa bisa dapat untung.’
14 Tapi orang-orang di de pu negara dong tra suka skali sama dia. Stela de brangkat dong kirim orang-orang untuk bilang, ‘Tong tra mau orang ini yang jadi raja untuk kitong.’
15 Tapi orang kaya itu dapa lantik jadi raja, habis itu de kembali. De suru panggil de pu pesuru-pesuru yang dapat uang itu supaya de mo tau brapa hasil yang dong dapat dari dong pu usaha. 16 Pembantu yang pertama de datang baru bilang, ‘Tuan, satu uang logam emas yang tuan punya itu, sa dapat hasil spulu uang logam emas.’
17 Tuan itu de bilang, ‘Bagus skali yang ko su bikin, ko pesuru yang baik! Karna untuk hal kecil ko su bisa dapa percaya, sa kasi ko kuasai spulu kota.’
18 Pembantu yang kedua de datang trus bilang, ‘Tuan, satu uang logam emas yang tuan punya itu, sa dapat hasil lima uang logam emas.’
19 De bilang sama pesuru itu, ‘Ko nanti pu kuasa untuk lima kota.’
20 Pembantu ketiga de datang deng bilang, ‘Tuan, ini tuan pu uang, sa simpan dalam lenso. 21 Sa takut karna tuan orang yang kras, tuan ambil apa yang tuan tra simpan, juga tuan ambil hasil di tempat tuan tra perna tanam.’
22 De bilang sama orang itu, ‘Ko ini pesuru yang jahat! Deng ko pu kata-kata sendiri sa nanti adili ko. Jadi ko su tau sa orang yang kras, sa ambil apa yang sa tra simpan juga sa ambil hasil yang tra perna sa tanam. 23 Kalo begitu knapa ko tra kas masuk uang itu di bank saja supaya waktu sa kembali sa bisa dapat uang itu sama de pu bunga lagi?’
24 Habis itu tuan de bilang sama orang-orang yang bediri disitu, ‘Ambil uang logam emas dari orang itu trus kasi sama orang yang pu spulu uang logam emas itu.’
25 Tapi orang-orang itu bilang, ‘Tuan, de su punya spulu mo.’
26 Tuan de jawab, ‘Sa kastau kam, orang yang urus deng baik apa yang de dapat, nanti de dapa kasi lebi banyak lagi. Tapi orang yang tra urus deng baik apa yang de dapat, nanti itu juga dapa ambil dari dia. 27 Jadi skarang, bawa kesini sa pu musu-musu yang tra mau kalo sa jadi dong pu raja. Bunu saja dong smua di depan sa pu mata!’ ”
Masyarakat Yerusalem sambut Yesus sperti Raja
19:28-40
(Mat 21:1-9; Mrk 11:1-10; Yoh 12:12-15)
28 Habis crita smua, Yesus jalan depan dong untuk pigi ke Kota Yerusalem. 29 Waktu sampe dekat kampung Betfage deng kampung Betania yang di dekat kaki Bukit Zaitun,† Yesus suru De pu murid dua orang 30 deng bilang,
“Kam dua pigi ke kampung yang di depan sana! Pas sampe disana, nanti kam dua ketemu anak kledai satu yang dong ikat, yang blum perna ada orang yang naik duduk di atas kledai itu. Kam dua kas lepas tali, trus bawa kledai itu kemari. 31 Kalo ada orang yang tanya sama kam dua, ‘Knapa kledai itu kam dua lepas?’ Kam dua bilang begini, ‘Tuhan De perlu ini.’ ”
32 Trus dong dua yang dapa suru itu pigi, trus smua jadi sperti yang Yesus su bilang. 33 Pas dong dua ada kas lepas anak kledai itu, orang yang pu kledai tu tanya, “Knapa kledai itu kam lepas?”
34 Dong bilang, “Tuhan De perlu ini.”
35 Dong bawa kledai itu ke Yesus, trus alas kledai tu pu blakang pake dong pu baju panjang‡ baru dong bantu Yesus naik duduk di atas.
36 Waktu Yesus duduk di kledai itu trus jalan, orang-orang alas jalan pake dong pu baju-baju panjang di tempat yang Yesus mo lewat. 37 Waktu Yesus dekat Yerusalem, di jalan turun dari Bukit Zaitun, smua orang yang ikut mulai puji kas tinggi Allah deng suara yang kras deng snang skali karna smua tanda luar biasa yang dong su liat sendiri. 38 Dong bilang, “Allah berkati De yang datang jadi Raja dalam nama Tuhan. Skarang manusia su bisa baku damei deng Allah di surga, mari tong puji Allah yang di tempat tinggi!”
39 Begini ada satu klompok orang yang ikut disitu, dong dari klompok Farisi, dong bilang sama Yesus, “Heee Guru! Tegur Ko pu pengikut-pengikut, karna dong tra bole bilang begitu.”
40 Trus Yesus jawab, “Sa kastau sama kam, kalo dong diam, batu-batu ini yang nanti puji kas tinggi Allah.”
Yesus mnangis liat Yerusalem
19:41-44
41 Waktu Yesus su dekat Kota Yerusalem, Yesus liat kota itu baru De mnangis. 42 Yesus bilang,
“Kasian, lebi baik kalo hari ini juga kam tau baik apa yang perlu untuk kam baku damei deng Allah! Tapi skarang kam tra bisa liat itu. 43 Karna hari itu nanti datang, kam pu musu srang kam, nanti dong timbun tana kliling kam pu kota. Trus dong kurung kam dari timur, barat, utara deng slatan sampe kam tra bisa kluar. 44 Dong mo kas hancur kam pu kota trus bunu smua orang yang tinggal di dalam, dong tra mo kas biar batu satu juga tinggal di atas batu yang lain. Smua itu jadi karna kam tra trima Allah waktu De datang untuk kas slamat kam!”§
Yesus kas bersi Ruma Allah
19:45-48
(Mat 21:12-13; Mrk 11:15-18; Yoh 2:13-16)
45 Trus Yesus masuk Ruma Allah baru mulai usir smua orang yang jual-jual disitu. 46 Yesus bilang sama dorang, “Ada tatulis to kalo Allah bilang, ‘Sa pu ruma harus jadi ruma doa,’ tapi kam ni su bikin itu jadi pencuri pu tempat.”✡
47 Stiap hari Yesus ajar trus di Ruma Allah. Imam-imam kepala deng guru-guru agama sama orang-orang besar dari orang Yahudi, dong smua cari jalan untuk bunu Yesus. 48 Tapi dong tra tau pake cara apa, karna orang smua di tempat situ snang skali mo dengar Yesus pu kata-kata smua.
20
Baku soal jawab tentang Yesus pu kuasa
20:1-8
(Mat 21:23-27; Mrk 11:27-33)
 
1 Satu waktu Yesus kas ajar orang banyak di Ruma Allah deng kastau Brita Baik. Begini imam-imam kepala, guru-guru agama sama orang Yahudi pu tua-tua dong datang. 2 Trus dong bilang sama Yesus, “Coba Ko kastau sama kitong dulu, deng kuasa apa Ko bikin ini? Sapa yang kasi Ko kuasa untuk bikin ini smua?”
3 Yesus jawab dorang, “Sa mo tanya dulu. Coba kam kastau Saya, 4 Yohanes de kas baptis orang deng sapa pu kuasa, Allah ato manusia?”
5 Dong sendiri bahas itu baru bilang,
“Kalo tong bilang, ‘Deng Allah pu kuasa,’ De nanti bilang, ‘Knapa kam tra percaya dia?’ 6 Tapi kalo tong bilang ‘Dari manusia,’ smua orang nanti lempar tong deng batu, karna dong tau kalo Yohanes tu nabi.” 7 Jadi dong jawab kalo dong tratau deng kuasa dari mana baptisan itu.
8 Trus Yesus jawab sama dorang, “Kalo begitu Sa juga tra kastau sama kam deng kuasa apa Sa bikin ini smua.”
Conto tentang orang-orang jahat yang sewa kebun anggur
20:9-18
(Mat 21:33-46; Mrk 12:1-12)
9 Trus Yesus crita conto ini sama orang banyak,
“Ada satu orang bikin kebun anggur.✡ Trus de kas sewa sama orang-orang yang kerja kebun itu, trus de brangkat ke tempat yang jau trus tinggal disana untuk waktu yang lama. 10 Waktu su mo panen, orang yang pu kebun tu suru de pu pesuru pigi ambil sbagian hasil panen di orang-orang yang sewa kebun. Tapi dong pukul pesuru itu baru dong suru pulang deng tangan kosong. 11 Habis itu de suru satu pesuru lain lagi, tapi dong pukul juga baru bikin malu de trus suru pulang deng tra bawa apapa. 12 Trus de suru pesuru yang ketiga, tapi orang itu dapa pukul sampe luka-luka baru dong lempar de kluar kebun. 13 Jadi orang yang pu kebun tu pikir, ‘Sa harus buat apa lagi? Sa mo kirim sa pu anak yang paling sa sayang. Pasti dong nanti hormati dia.’
14 Tapi begitu dong liat de pu anak itu, dong atur rencana trus bilang, ‘De ini yang nanti pu hak di tana ini, mari tong bunu de supaya tana ini tong bisa ambil.’ 15 Trus dong lempar de kluar kebun trus dong bunu anak itu.”
Trus Yesus tanya ke dorang, “Kam pikir orang yang pu kebun anggur itu nanti de bikin apa sama orang-orang itu? 16 De pasti pigi bunu orang-orang yang sewa kebun itu, trus kasi kebun itu sama orang-orang lain.”
Dengar begitu dong bilang sama Yesus, “Sperti begitu jang kas biar jadi sama kitong!”*
17 Tapi Yesus liat dong baru bilang, “Kalo begitu apa arti ayat ini:
‘Batu yang tukang-tukang bangunan dong buang,
skarang jadi batu fondasi yang paling penting.’ †
18 Orang yang jatu kena batu itu, pasti de hancur. Juga kalo orang tatindis deng batu itu pasti de lebi hancur lagi.”✡
Soal bayar pajak
20:19-26
(Mat 22:15-22; Mrk 12:13-17)
19 Guru-guru agama deng imam-imam kepala, dong tau kalo conto itu pu maksud Yesus bicara kas sala dorang. Itu yang dong cari cara tangkap Yesus disitu juga, tapi dong smua takut sama orang banyak. 20 Jadi dong cari waktu yang baik. Dong bayar orang untuk jadi mata-mata, dong pura-pura jadi orang baik trus tanya-tanya untuk bisa jebak Yesus supaya Yesus kas kluar kata-kata yang lawan pemrinta Roma, supaya dong bisa kasi De sama gubernur yang pu kuasa untuk adili.‡ 21 Begini orang-orang itu tanya sama Yesus, “Bapa guru, tong tau kalo smua yang Bapa bilang deng kas ajar itu benar. Tong tau juga kalo Bapa tra kas beda-beda orang tapi kas ajar Allah pu mau deng benar. 22 Jadi coba Bapa kastau sama kitong, mnurut tong pu aturan agama, tong bisa bayar pajak sama Raja Besar Roma ka tra bisa?”
23 Tapi Yesus tau dong pu maksud tra baik itu jadi De bilang, 24 “Coba kas liat sama Saya, uang logam perak satu. Gambar deng sapa pu nama yang ada disitu?”
Dong jawab, “Raja Besar Roma.”
25 Trus Yesus bilang sama dorang, “Kalo begitu, kasi sama Raja Besar Roma, apa yang jadi Raja Besar Roma pu hak, trus kasi sama Allah, apa yang jadi Allah pu hak.” 26 Dong smua diam deng heran dengar Yesus jawab begitu. Itu yang dong tra bisa mo jrat Yesus di depan orang banyak.
Yesus kas ajar tentang hidup kembali
20:27-40
(Mat 22:23-33; Mrk 12:18-27)
27 Habis itu orang-orang dari klompok Saduki datang ke Yesus, dong tra percaya kalo orang-orang mati nanti hidup kembali. Jadi dong tanya sama Yesus,
28 “Bapa Guru! Musa de su tulis printa ini untuk kitong, kalo satu laki-laki de mati baru de pu istri masi ada tapi dong tra pu anak, de pu sodara laki-laki musti kawin deng de pu istri supaya ada turunan untuk laki-laki yang su mati itu.✡ 29 Ada crita satu begini, tuju orang sodara dong smua laki-laki. Yang sodara pertama kawin, trus mati tra pu anak. 30 Abis itu sodara kedua de kawin deng de pu janda itu, tapi de juga mati baru tra pu anak. 31 Begitu juga sodara yang ketiga sampe yang ketuju smua tra pu anak juga. 32 Sampe prempuan itu juga de mati. 33 Jadi kalo orang mati hidup kembali, dari dong smua sapa yang jadi prempuan itu pu suami? Karna tuju orang itu su kawin deng dia.”
34 Yesus jawab sama dong,
“Orang-orang yang hidup skarang ini dong baku kawin. 35 Tapi orang-orang yang pantas hidup kembali stela dong mati, hidup kembali di jaman yang nanti datang, dong tra kawin deng dapa kawin lagi. 36 Dong sama sperti malaikat, tra bisa mati lagi. Dong su jadi Allah pu anana, karna Allah su kas hidup dong kembali. 37 Musa sendiri su kastau deng jlas kalo orang mati nanti hidup kembali. Waktu de tulis tentang pohon duri lebat yang mnyala itu de bilang Tuhan itu, ‘Abraham, Ishak, deng Yakub dong pu Allah.’✡ 38 De bukan Allah dari orang yang mati, tapi Allah dari orang yang hidup! Karna di depan Allah smua orang hidup.”
39 Dengar begitu ada guru-guru agama yang bilang, “Guru, yang Ko bilang ini betul skali.” 40 Begitu jadi sapa saja tra brani lagi mo tanya-tanya sama Yesus.
Hubungan Yesus deng Daud
20:41-44
(Mat 22:41-46; Mrk 12:35-37)
41 Tapi Yesus tanya sama dorang,
“Bagemana orang bisa bilang, kalo Raja Yang Allah Pili itu Daud pu turunan? 42 Karna Daud sendiri bilang dalam kitab Mazmur,
‘Tuhan Allah su bilang sama sa pu Tuhan:
Duduk di Sa pu sebla kanan,
43 sampe Ko pu musu-musu
Sa taru di bawa Ko pu kaki.’ ✡
44 Kalo Daud sebut De itu ʻTuhan,ʼ jadi De bukan hanya Daud pu turunan saja.”
Yesus kas naseat supaya hati-hati deng guru-guru agama
20:45-47
(Mat 23:5-7; Mrk 12:38-40)
45 Waktu orang-orang masi dengar Yesus bicara, Yesus kastau De pu murid-murid dong,
46 “Kam harus hati-hati deng guru-guru agama. Dong snang jalan pake baju-baju panjang trus dong mau skali dapat hormat di pasar, dong juga suka duduk paling depan di tempat ibada deng di pesta-pesta. 47 Tapi dong biasa tipu janda-janda untuk ambil paksa dong pu ruma. Trus untuk tutup dong pu klakuan jahat itu, dong doa yang panjang-panjang. Dong pasti trima hukuman yang lebi brat.”
21
Janda miskin pu persembahan
21:1-4
(Mrk 12:41-44)
1 Satu kali di Ruma Allah, Yesus liat orang-orang kaya kas masuk dong pu uang dalam kotak persembahan. 2 Trus Yesus liat juga ada janda miskin satu kas masuk uang logam dua yang de pu nilai paling kecil dalam kotak persembahan. 3 Begini Yesus bilang,
“Yang Sa bilang ini benar: Janda miskin ini de kasi lebi banyak dari smua orang itu. 4 Karna dong smua kasi dong pu persembahan dari dong pu uang yang banyak, tapi janda ini biar de miskin de su kasi smua yang de punya, sampe smua yang de perlu untuk de pu hidup.”
Ruma Allah nanti dapa kas hancur
21:5-6
(Mat 24:1-2; Mrk 13:1-2)
5 Waktu orang-orang dong ada bicara-bicara bagemana Ruma Allah dapa kas hias deng batu yang bagus-bagus, juga sama barang-barang yang dong kas persembahan sama Allah, begini Yesus bicara sama dong, 6 “Nanti ada waktu dimana smua yang kam liat ini hancur, trada satu batu disini yang nanti dapa kas biar tinggal di atas batu yang lain!”
Susa deng sengsara
21:7-19
(Mat 24:3-14; Mrk 13:3-13)
7 Trus dong tanya sama Yesus, “Guru, kapan itu mo jadi? Trus apa de pu tanda kalo itu su mo jadi?”
8 Yesus bilang,
“Hati-hati supaya jang sampe kam dapa tipu. Karna nanti orang banyak datang pake Sa pu nama baru bilang, ‘Sa ini yang Allah utus,’ deng, ‘Su dekat akir jaman.’ Tapi kam jang ikut dorang. 9 Trus kalo kam dengar brita-brita tentang prang deng ada yang brontak, kam jang takut. Karna smua itu harus jadi dulu, tapi itu tra brarti su mo akir jaman.”
10 Yesus lanjut bilang dorang,
“Bangsa satu mo prang deng bangsa lain juga negara satu deng negara lain. 11 Di mana-mana nanti ada gempa bumi yang besar, klaparan deng penyakit para. Nanti juga ada tanda heran yang ngeri skali di langit. 12 Tapi seblum smua itu, kam nanti dapa tangkap trus dapa siksa. Trus kam nanti dapa kasi ke tempat-tempat ibada baru kas masuk dalam penjara-penjara. Trus karna kam jadi Sa pu pengikut, nanti kam dapa bawa ke depan raja-raja deng pemimpin-pemimpin. 13 Itu jadi waktu untuk kam kastau tentang Sa ke dorang. 14 Jadi kam musti yakin dalam kam pu hati, kam trakan kuatir tentang apa yang harus kam bicara untuk mo bela diri. 15 Karna Sa sendiri yang nanti kasi kata-kata yang pas, sampe trada satu dari kam pu musu-musu yang bisa mlawan ato banta apa yang kam bicara. 16 Kam dapa kasi dari kam pu orang tua, sodara-sodara, kluarga besar, deng teman-teman, trus nanti dari tenga kam ada yang dapa bunu. 17 Nanti smua orang tra suka kam skali karna kam ikut Saya. 18 Tapi trada satu rambut juga dari kam pu kepala yang nanti hilang. 19 Kalo kam tetap tahan deng sabar, kam nanti dapat kam pu hidup.”
Yesus bicara tentang Yerusalem mo hancur
21:20-24
(Mat 24:15-21; Mrk 13:14-19)
20 “Kalo nanti kam liat tentara-tentara kepung Yerusalem, kam su tau tra lama lagi kota itu nanti hancur. 21 Pas waktu itu orang-orang yang ada di Yudea harus lari ke gunung-gunung. Orang-orang yang ada dalam kota harus pinda, trus orang-orang yang ada di luar kota jang kam masuk lagi ke dalam kota. 22 Ini waktu yang Tuhan mo hukum orang Yahudi, supaya apa yang ada tulis di Kitab Suci su mo jadi.✡ 23 Kasian skali prempuan-prempuan yang ada hamil ato yang ada kas susu bayi pas waktu itu! Karna negri itu nanti alami susa yang besar, bangsa itu kena Tuhan pu mara. 24 Dong nanti dapa bunu deng pedang, yang lain dapa bawa jadi tahanan ke smua bangsa. Yerusalem nanti dapa injak dari bangsa-bangsa yang tra knal Allah sampe waktu yang Tuhan kasi sama dong slesai.”
Anak Manusia datang
21:25-28
(Mat 24:29-30; Mrk 13:24-26)
25 “Nanti ada tanda-tanda heran di matahari, bulan deng bintang-bintang. Orang-orang di smua negri di dunia ini dong takut deng bingung dengar ombak besar di laut pu bunyi.✡ 26 Orang nanti takut stenga mati karna kuatir apa yang jadi di sluru dunia ini, karna kuasa-kuasa di langit jadi kaco. 27 Pas waktu itu orang liat Sa Anak Manusia datang di awan-awan deng kuasa yang besar deng sinar yang trang.✡ 28 Trus kalo macam begitu su mulai jadi, bediri deng angkat ko pu muka liat ke depan, karna tra lama lagi ko su mo bebas.”
Blajar dari pohon ara
21:29-33
(Mat 24:32-35; Mrk 13:28-31)
29 Trus Yesus De crita satu conto begini,
“Coba kam liat pohon ara deng pohon-pohon yang lain. 30 Kalo pucuk daun mulai kluar, kam tau kalo su mo musim panas.* 31 Begitu juga kalo kam liat hal-hal itu jadi, kam tau kalo Allah pu Krajaan su dekat. 32 Yang Sa bilang ini benar: Seblum smua orang yang hidup skarang ini mati, smua itu jadi dulu. 33 Langit deng bumi nanti hilang, tapi Sa pu kata-kata trakan hilang.”
Naseat supaya jaga-jaga
21:34-38
34 Yesus kastau,
“Jaga kam pu diri, jang sampe kam sibuk deng pesta-pesta sama minum minuman kras, ato sibuk pikir kam pu hidup hari-hari. Nanti kalo Sa Anak Manusia balik kembali ke dunia, kam kaget macam binatang yang kena jrat. 35 Karna hari itu nanti bikin kaget smua orang di dunia. 36 Jadi slalu jaga-jaga deng berdoa, supaya kam bisa kuat untuk kena smua itu yang nanti jadi, trus kam tahan bediri depan Sa Anak Manusia, waktu Sa balik kembali.”
37 Waktu siang Yesus kas ajar di Ruma Allah trus kalo malam De kluar pigi tidur di Bukit Zaitun. 38 Trus pagi-pagi orang banyak smua datang ke Ruma Allah untuk dengar Yesus kas ajar dorang.
22
Rencana untuk bunu Yesus
22:1-2
(Mat 26:1-5; Mrk 14:1-2; Yoh 11:45-53)
1 Waktu su dekat orang Yahudi pu hari besar Roti Tra Pake Ragi, biasa dong bilang hari Paska. 2 Imam-imam kepala deng guru-guru agama, dong cari jalan untuk bisa bunu Yesus deng diam-diam, karna dong takut orang banyak tau.
Yudas atur cara untuk jual Yesus
22:3-6
(Mat 26:14-16; Mrk 14:10-11)
3 Begini Iblis kuasai Yudas yang de pu nama Iskariot, de ni satu orang dari Yesus pu duablas murid. 4 Trus de pigi ke imam-imam kepala deng orang yang jaga Ruma Allah pu pemimpin-pemimpin, trus disana de atur cara untuk jual Yesus ke dorang. 5 Dong smua snang skali baru dong janji untuk kasi uang sama dia. 6 De stuju trus mulai cari waktu yang pas trada orang banyak yang sama-sama Yesus baru de jual Yesus sama dong.
Yesus pu murid-murid kas siap makan Paska
22:7-13
(Mat 26:17-19; Mrk 14:12-16)
7 Pas hari besar Roti Tra Pake Ragi, biasa hari ini orang dong potong domba Paska. 8 Jadi Yesus suru Petrus sama Yohanes, “Kam pigi kas siap tong pu makanan Paska supaya tong makan.”
9 Trus dong dua bilang, “Dimana Bapa mau tong kas siap?”
10 Yesus bilang,
“Begitu kam masuk ke kota, nanti kam dua ketemu laki-laki satu yang pikul air dalam tempayan.* Kam ikut masuk ke ruma yang nanti de masuk itu. 11 Baru kam bilang ke orang yang pu ruma tu begini, ‘Guru De tanya: Tempat mana yang Sa deng Sa pu murid-murid mo makan Paska?’ 12 Trus orang itu nanti kas tunjuk kam ruang besar satu di tingkat atas yang su lengkap, baru kam harus kas siap disitu.”
13 Trus dong dua pigi baru smua jadi sperti yang Yesus su bilang ke dorang. Trus dong kas siap makanan Paska.
Makan Paska deng Yesus
22:14-23
(Mat 26:20-29; Mrk 14:17-25; Yoh 13:21-30; 1 Kor 11:23-25)
14 Su tiba de pu waktu makan Paska,† Yesus duduk makan sama-sama deng De pu utusan-utusan. 15 Trus Yesus bilang sama dong, “Sa mau skali makan Paska ini sama-sama deng kam seblum Sa kena sengsara! 16 Begitu jadi, kam dengar baik: Sa trakan makan ini lagi sampe arti makan Paska ini jadi dalam Allah pu Krajaan.”
17 Trus Yesus ambil glas yang isi air anggur, doa syukur sama Allah, trus bilang, “Ambil ini, minum, trus kam baku bagi. 18 Sa bilang kam, habis ini Sa trakan minum hasil anggur lagi sampe Allah pu Krajaan su datang.”
19 Trus Yesus ambil roti, doa syukur, pata-pata roti baru kasi ke dong deng bilang, “Ini Sa pu badan yang dapa kasi untuk kam, buat begini untuk ingat Saya.”
20 Begitu juga deng glas anggur habis makan, Yesus bilang,
“Air anggur ini Sa pu dara yang tatumpa untuk kam, dara ini jadi cap bikin sah Allah pu janji baru.
21 Tapi kam liat! Tangan orang yang mo jual Sa, ada makan sama-sama deng Sa di meja ini. 22 Karna Sa Anak Manusia nanti mati sperti Allah pu rencana tapi claka untuk orang yang jual Saya.”
23 Dengar begitu dong baku tanya, “Sapa dari tong yang mo bikin itu?”
Yesus deng murid-murid bicara waktu makan malam
22:24-38
(Mat 26:31-35; Mrk 14:27-31; Yoh 13:36-38)
24 Begini ada baku ribut di tenga Yesus pu murid-murid tentang sapa yang dapa anggap paling penting dari dorang. 25 Yesus bilang dong,
“Pemimpin-pemimpin bangsa tindas dong pu rakyat ikut dong pu mau, padahal dong tu yang pegang kuasa baru sebut diri plindung rakyat. 26 Tapi kam tra bole begitu. Yang paling hebat dari kam musti jadi yang paling kecil, juga pemimpin de yang harus layani kam. 27 Kalo ada orang duduk makan juga ada orang yang dapa suru, su pasti orang yang duduk makan yang besar to. Tapi Sa ni ada di tenga kam untuk layani kam.
28 Kam yang ada tinggal sama-sama deng Sa dalam smua susa yang sa rasa. 29 Sperti Sa pu Bapa su kasi hak sama Sa untuk printa jadi Raja, Sa juga nanti kasi sama kam hak itu. 30 Kalo su begitu nanti kam makan deng minum satu meja deng Sa dalam Sa pu Krajaan, trus kam nanti duduk di atas kursi raja untuk adili duablas suku Israel.
31 Simon, Simon‡ ko dengar, Iblis su dapat ijin mo coba kas pisa kam dari Saya, sperti pili bras kas pisa tra baik dari yang baik. 32 Tapi Sa ni su berdoa ko, supaya ko percaya trus. Kalo ko su balik sama Saya, kas kuat sodara dong yang lain biar percaya Sa trus.”
33 Simon Petrus jawab ke Dia, “Tuhan, sa ni siap masuk penjara deng mati sama-sama deng Tuhan.”
34 Yesus bilang, “Petrus dengar eh, malam ini nanti tiga kali ko su bilang tra knal Saya, baru ayam berkokok.”
35 Trus Yesus bilang, “Waktu Sa utus kam pigi, tra bole bawa dompet, tas deng sendal, deng smua tu, kam ada susa ka?”
Dong jawab, “Tra susa!”
36 Yesus bilang, “Tapi skarang ni sapa pu dompet ato tas musti bawa, juga yang tra pu pedang musti jual de pu pakean buat bli pedang. 37 Karna ada tatulis begini tentang Saya, ‘Dong nanti anggap De macam orang jahat.’✡ Itu harus jadi skarang tentang Saya.”
38 Dong bilang, “Tuhan, liat! Ada pedang dua ini.”
Yesus bilang, “Suda, tra usa bicara itu.”
Yesus di Bukit Zaitun
22:39-46
(Mat 26:36-46; Mrk 14:32-42)
39 Slesai makan Paska, sperti biasa Yesus deng murid-murid dong kas tinggal kota pigi ke Bukit Zaitun. 40 Sampe di tempat itu De bilang dong, “Kam doa suda supaya kam jang jatu waktu dapa uji.”
41 Habis itu De pigi jau sdikit dari dong baru De tanam lutut trus doa, 42 “Bapa, kalo mau, jang kas biar sa kena sengsara ini, tapi jang ikut Sa pu mau biar Bapa pu mau saja yang jadi.” [ 43 Begini satu malaikat datang trus kas kuat Yesus. 44 Yesus rasa hati brat skali. Itu yang Yesus sunggu-sunggu berdoa sampe kringat jatu sperti titik-titik dara di tana.]§
45 Habis itu, slesai doa De bediri baru kembali ke murid-murid dong. Tapi De liat dong tidur karna dong pu hati sedi skali. 46 Trus Yesus bilang dong, “Kam knapa tidur ka? Bangun deng berdoa suda, supaya kam jang jatu waktu dapa uji.”
Yesus dapa tangkap
22:47-53
(Mat 26:47-53; Mrk 14:43-50; Yoh 18:1-11)
47 Waktu Yesus masi bicara, ada datang satu rombongan orang baru de pu murid satu yang nama Yudas. De satu dari duablas murid itu, de yang bawa muka. Yudas datang dekat Yesus karna mo peluk* Yesus. 48 Trus Yesus bilang dia, “Eh Yudas! Deng peluk begini, ko jual Sa Anak Manusia ka?”
49 Yesus pu pengikut dong liat itu mo jadi trus dong bilang, “Tuhan! Tong srang pake pedang ini ka!” 50 Langsung satu orang dari dong srang kas putus Pemimpin Imam pu pesuru pu tlinga kanan.
51 Trus Yesus bilang, “Suda! Tra usa lagi!” Yesus pegang orang itu pu tlinga trus Yesus kas sembu orang itu.
52 Habis itu, Yesus bilang ke imam-imam kepala, orang yang jaga Rumah Allah pu pemimpin-pemimpin deng orang Yahudi pu tua-tua yang datang untuk tangkap. De bilang begini,
“Kam kira Sa ni prampok ka, jadi kam datang lengkap deng pedang sama tongkat kayu untuk tangkap Saya? 53 Padahal stiap hari Sa ada deng kam dalam Ruma Allah, tapi kam tra tangkap Saya. Trapapa juga! Karna ini kam pu waktu, malam ini kuasa glap yang printa.”
Petrus bilang de tra knal Yesus
22:54-62
(Mat 26:69-75; Mrk 14:66-72; Yoh 18:12-18, 25-27)
54 Trus dong tangkap Yesus baru bawa ke Pemimpin Imam de pu ruma, Petrus ikut juga tapi dari jau saja. 55 Pas waktu itu di tenga ruma tu pu halaman, orang dong bikin api untuk kas hangat badan deng duduk kliling dekat api. Petrus juga ikut duduk disitu. 56 Pesuru prempuan satu disitu liat de duduk dekat api. De liat baik-baik baru de bilang, “Orang ini juga sama-sama deng Dia!”
57 Trus Petrus bilang, “Mama, sa tra knal Dia!”
58 Tra lama begini orang lain liat de baru bilang, “Ko juga satu dari dong to!”
Tapi Petrus jawab, “Trada, bukan saya!”
59 Kira-kira satu jam begitu, orang lain lagi bilang Petrus deng suara kras, “Betul, orang ini sama-sama deng Dia, karna de juga dari Galilea.”
60 Tapi Petrus bilang, “Trada, sa tratau ko bicara apa ni!” Pas waktu itu Petrus masi bicara begini, ayam de berkokok.
61 Trus Yesus balik liat Petrus. Itu baru de ingat kalo Yesus perna bilang ke dia, “Seblum ayam berkokok hari ini, ko su tiga kali bilang tra knal Saya.” 62 Trus de pigi kluar baru mnangis deng hati hancur.
Yesus di depan Sidang Agama
22:63-71
(Mat 26:63-68; Mrk 14:60-65; Yoh 18:19-24)
63 Orang-orang yang ada jaga Yesus itu, dong tertawa ejek-ejek Yesus, trus dong pukul juga. 64 Habis tu dong tutup De pu mata baru tanya, “Coba kastau sapa yang pukul Ko?” 65 Trus masi banyak kata tra baik yang dong hina-hina ke Yesus.
66 Pas pagi begini, orang Yahudi pu tua-tua, imam-imam kepala, sama guru-guru agama dong kumpul, baru dong bawa Yesus ke depan dong pu Sidang Agama.† 67 Trus dong bilang, “Kalo Ko ini Raja Yang Allah Pili, kastau sama tong.”
Yesus jawab, “Biar Sa kastau kam, pasti kam trakan percaya, 68 trus kalo Sa tanya sama kam, kam juga trakan jawab. 69 Mulai skarang, Sa Anak Manusia su duduk di sebla kanan Allah Yang Pu Kuasa Paling Besar.”
70 Dong smua bilang, “Kalo begitu, Ko ini Allah pu Anak ka?”
Yesus jawab, “Kam sendiri yang bilang kalo Sa ini Allah pu Anak.”
71 Dengar begitu dong bilang, “Buat apa tong cari saksi lagi? Tong su dengar dari De pu mulut sendiri!”
23
Anggota Sidang Agama bawa Yesus ke pemimpin pemrinta Roma
23:1-12
(Mat 27:1-2, 11-14; Mrk 15:1-5; Yoh 18:28-38)
1 Smua orang yang ada di sidang itu bediri, trus dong bawa Yesus ke depan Pilatus. 2 Disitu dong smua mulai tudu Yesus. Dong bilang, “Tong liat orang ini sala kas ajar ke tong pu masyarakat. De bilang orang jang bayar pajak sama Raja Besar Roma, trus De bilang De ni raja satu, Raja Yang Allah Pili.”
3 Trus Pilatus tanya Yesus, “Betul ka, Ko ni orang Yahudi pu Raja?”
Yesus jawab, “Ko sendiri yang bilang.”
4 Trus Pilatus bilang sama imam-imam kepala deng smua yang ada situ, “Sa ni tra dapat sala apapa di orang ini.”
5 Tapi dong tamba paksa baru dong bilang, “De bikin orang dong lawan pemrinta deng De pu ajaran di smua Yudea, mulai dari Galilea, deng skarang su sampe ke Kota Yerusalem sini!”
6 Dengar begitu Pilatus tanya, “Betul, De ni orang Galilea ka?”
7 Waktu de tau kalo Yesus tu orang dari daera yang Herodes pimpin, de suru dong bawa Yesus ke Herodes yang waktu itu ada di Yerusalem. 8 Herodes snang skali karna bisa baku dapat deng Yesus, karna de su lama dengar crita trus mo skali liat Yesus bikin tanda heran. 9 Herodes tanya banyak skali, tapi Yesus tra jawab apapa. 10 Imam-imam kepala deng guru-guru agama yang ada bediri di tempat situ, tudu Yesus deng bicara kras-kras. 11 Trus Herodes deng de pu tentara-tentara hina deng ejek-ejek Yesus, trus kas pake Yesus baju panjang macam raja. Trus Herodes kirim Yesus kembali ke Pilatus. 12 Hari tu juga Herodes deng Pilatus pu hubungan jadi baik, seblum ini dong dua baku musu.
Yesus De dapa hukum mati
23:13-25
(Mat 27:15-26; Mrk 15:6-15; Yoh 18:38—19:16)
13 Pilatus kas kumpul imam-imam kepala, pemimpin dong smua, juga masyarakat dong. 14 Trus de bilang,
“Kam bawa Orang ini ke sa baru kam bilang, kalo De ni su bikin orang-orang dong lawan pemrinta. Skarang di depan kam sa su cek Dia, tapi sama skali sa tra dapat sala apapa yang De su bikin, sperti yang kam su tudu itu. 15 Begitu juga deng Herodes, itu yang de kirim De ini kembali sama tong. Jlas Orang ini trada sala yang musti dapa hukum deng hukum mati. 16 Jadi, sa suru cambuk pukul De baru kas bebas.” [ 17 Karna de harus kas bebas satu orang untuk dong pas hari besar Paska itu.]*
18 Tapi dong smua batariak, “Bunu Dia, kas bebas Barabas untuk torang.” 19 Barabas ni dapa kas masuk dalam penjara karna de bikin kaco kota deng bunu orang. 20 Pilatus bicara lagi deng suara kras sama dong karna de mo kas bebas Yesus. 21 Tapi dong smua batariak, “Kas salib Dia! Kas salib Dia!”
22 Trus yang ketiga kali Pilatus bilang dong, “Tapi De bikin jahat apa ka? Sa tra dapat sala apapa yang musti tong hukum De deng hukum mati, sa pukul baru kas bebas De suda.”
23 Tapi dong smua batariak paksa-paksa kalo Yesus harus dapa salib. Dong paksa sampe dong yang menang. 24 Jadi Pilatus kas hukum mati sama Yesus, ikut orang banyak itu pu mau. 25 Baru de kas bebas orang yang dong minta, orang yang dapa penjara karna bikin kaco deng bunu orang. Baru de kasi Yesus sama orang banyak, untuk dong bikin ikut dong pu mau.
Yesus dong bawa untuk dapa salib
23:26-32
(Mat 27:31-34; Mrk 15:20-23; Yoh 19:16b-17)
26 Waktu dong bawa Yesus, dong tahan satu orang yang baru datang dari luar kota. De pu nama Simon, de asal dari Kota Kirene di Afrika. Dong paksa de pikul Yesus pu kayu salib, baru de ikut Yesus dari blakang.
27 Banyak orang ikut Yesus dari blakang, di tenga dong ada prempuan-prempuan juga. Prempuan-prempuan itu dong sedi skali deng mnangis. 28 Yesus balik muka sama dong baru bilang,
“Prempuan-prempuan Yerusalem! Jang kam mnangis Saya. Tapi mnangis untuk kam pu diri deng kam pu anana dong. 29 Karna nanti datang de pu hari-hari susa orang pasti bilang, ‘Prempuan yang tra perna lahir anak deng tra perna kas susu anak, dong untung skali!’ 30 Hari itu karna susa skali orang bilang ke gunung-gunung, ‘Lebi baik rubu tindis tong,’ juga bilang ke bukit-bukit, ‘Tutup tong suda!’ 31 Karna kalo orang su bikin begitu deng kayu basa, apa yang nanti jadi deng kayu kring eh?”†
32 Juga disitu tentara bawa dua orang jahat yang dapa hukum mati sama-sama deng Yesus.
Yesus dapa salib
23:33-43
(Mat 27:35-44; Mrk 15:24-32; Yoh 19:18-27)
33 Waktu dong sampe ke tempat yang pu nama Tengkorak, disitu dong kas salib Yesus deng dua orang jahat itu, satu di sebla kanan deng satu di sebla kiri. 34 Trus Yesus bilang, “Bapa, kas ampun dong, karna dong tra tau apa yang dong bikin.” Trus dong bagi Yesus pu pakean deng cara buang undi.
35 Orang banyak bediri situ liat smua, tapi orang Yahudi pu pemimpin-pemimpin ejek Yesus, “De bisa kas slamat orang lain. Coba skarang De kas slamat De pu diri, kalo memang De ini Raja Yang Allah Pili untuk kas slamat manusia.”
36 Tentara-tentara dong juga datang ikut ejek-ejek trus dong mo kas minum Yesus deng anggur asam. 37 Baru dong bilang, “Kalo betul Ko orang Yahudi pu Raja coba kas slamat Ko pu diri!”
38 Di atas De pu kepala dong pasang tulisan, “De ni, orang Yahudi pu Raja.”
39 Satu orang jahat yang dapa gantung di sebla triak hina Yesus, “Kalo Ko Raja Yang Allah Pili untuk kas slamat manusia, coba kas slamat Ko pu diri deng tong dua juga!”
40 Tapi orang jahat yang sebla lagi tegur de baru bilang, “Ko ni tra takut sama Allah ka? Karna tong dapa hukum mati yang sama deng Dia. 41 Tong dua memang pantas dapa hukum mati, karna tong su bikin jahat, tapi De ni tra bikin sala apapa!” 42 Baru de bilang, “Yesus, waktu Ko jadi Raja ingat sa lagi.”
43 Yesus bilang, “Yang Sa bilang ini benar: Hari ini juga ko ada sama-sama deng Sa di surga.”‡
Yesus mati
23:44-49
(Mat 27:45-46; Mrk 15:33-41; Yoh 19:28-30)
44 Kira-kira jam 12 siang begitu, smua daera itu jadi glap sampe jam tiga sore, 45 karna trada sinar matahari. Tiba-tiba hordein tebal di Ruma Allah§ tarobek bagi dua. 46 Trus Yesus batariak deng kras, “Bapa! Dalam Bapa pu tangan Sa kasi Sa pu diri.”✡ Habis bilang itu, Yesus kas lepas napas trakir.
47 Begitu perwira liat smua yang su jadi, de puji Allah deng bilang, “Betul, De ni tra sala!”
48 Orang banyak yang kumpul deng nonton dong bunu Yesus, habis liat smua dong jalan pulang deng pukul-pukul dong pu badan.* 49 Smua orang yang knal Yesus dari dekat, juga prempuan-prempuan yang ikut Yesus dari Galilea tu, dong smua bediri dari jau liat smua itu.
Yesus dapa kubur
23:50-56
(Mat 27:57-61; Mrk 15:42-47; Yoh 19:38-42)
50-51 Ada orang satu de pu nama Yusuf, de orang baik slalu ikut Allah pu mau. De ni anggota Sidang Agama, tapi de tra stuju skali deng hasil sidang yang dong bikin. De orang Arimatea satu kota di Propinsi Yudea, de juga tunggu-tunggu Allah pu Krajaan. 52 Yusuf pigi ketemu Pilatus untuk minta Yesus pu mayat. 53 Habis kas turun mayat itu, de bungkus pake kain lenan halus, baru dong taru dalam kubur yang su bikin di bukit batu, disitu tra perna orang dong taru mayat. 54 Pas itu hari jumat, orang-orang Yahudi ada siap-siap untuk dong pu hari Sabat.†
55 Prempuan-prempuan yang ikut Yesus dari Galilea, dong juga sama-sama deng Yusuf ikut liat tempat kubur itu, bagemana dong taru Yesus. 56 Habis tu, dong smua pulang. Dong kas siap rempa-rempa deng minyak wangi‡ untuk taru di Yesus pu jenasa. Karna besok tu orang Yahudi pu hari Sabat, jadi dong smua istirahat ikut printa dalam hukum Musa.
24
Yesus De hidup kembali
24:1-12
(Mat 28:1-10; Mrk 16:1-8; Yoh 20:1-10)
1 Tapi hari Minggu pagi-pagi skali, prempuan-prempuan itu pigi ke kubur yang dong taru Yesus. Dong bawa minyak wangi yang dong su kas siap. 2 Dong liat begini batu su taguling dari kubur itu. 3 Trus dong masuk, baru liat Tuhan Yesus pu jenasa su trada di dalam. 4 Dong bediri situ deng bingung liat smua yang su jadi itu. Kaget begini, ada dua orang pake pakean puti yang trang skali, bediri dekat prempuan-prempuan itu. 5 Dong smua takut skali trus tunduk sampe muka ke tana, tapi dua orang itu bilang sama dong,
“Knapa kam cari De yang hidup dalam orang mati pu tempat? 6 De su trada disini, De su hidup kembali. Kam ingat to yang De bilang sama kam waktu De masi di daera Galilea, 7 kalo, ‘Sa Anak Manusia nanti dong kasi sama orang yang bikin dosa baru dapa kas salib. Trus hari yang ketiga Sa hidup kembali.’ ”
8 Trus prempuan-prempuan itu ingat Yesus pu kata-kata itu. 9 Stela dong pulang kas tinggal kubur, dong crita smua yang jadi itu sama seblas murid-murid deng smua sodara lain. 10 Prempuan tu pu nama: Maria dari Magdala, Yohana deng Yakobus pu mama Maria, deng prempuan-prempuan lain yang juga sama-sama dong, kastau sama murid dong smua. 11 Tapi murid-murid tu pikir tu hanya crita omong kosong saja. Jadi dong tra percaya prempuan-prempuan tu pu crita.
12 Tapi Petrus, de bediri baru lari ke kubur itu. Pas sampe di kubur itu, de kas bungkuk badan untuk liat ke dalam, begini yang ada cuma kain lenan halus itu saja. Trus de kembali deng tanya dalam de pu hati, “Apa yang su jadi ini?”
Ketemu Yesus di jalan ke Emaus
24:13-35
13 Hari itu juga Yesus pu pengikut dua, dong jalan pigi ke kampung Emaus. Kampung itu pu jau 11 kilometer dari Kota Yerusalem. 14 Waktu di jalan dong dua bicara-bicara smua yang su jadi itu. 15 Waktu dong masi bicara deng baku bahas, Yesus De datang ke dekat trus dong jalan sama-sama. 16 Tapi macam ada yang pele dong pu mata, sampe dong tra knal sama Yesus. 17 Trus, Yesus bilang dong, “Kam bicara apa waktu kam ada jalan ini?”
Trus deng muka sedi dong stop. 18 Dari dong dua yang nama Kleopas ni tanya sama Yesus, “Bapa ni mungkin satu orang yang baru datang ke Yerusalem yang tra tau hari-hari ini apa yang jadi ka?”
19 Yesus tanya, “Tentang apa?”
Dong bilang,
“Yesus orang Nasaret, De tu nabi. De pu kata-kata deng yang De su bikin itu luar biasa skali di depan Allah deng smua orang. 20 Imam-imam kepala deng tong pu pemimpin-pemimpin kasi De untuk dapa hukum mati trus dong kas salib Dia! 21 Padahal ini tong su harap, kalo De ni suda yang mo kas bebas bangsa Israel! Hari ini, su hari ketiga smua tu jadi. 22 Tapi ada prempuan-prempuan dari tong pu klompok ini bikin tong kaget. Pagi-pagi skali dong pigi ke kubur, 23 tapi trada Yesus pu jenasa disitu. Trus dong kembali baru bilang kalo dong liat malaikat dua, baru malaikat itu bilang kalo Yesus su hidup. 24 Tong pu bebrapa teman-teman pigi ke kubur, dong liat sama sperti prempuan-prempuan itu su crita, tapi dong tra liat Yesus.”
25 Trus Yesus bilang dong, “Hey kam pu otak su mati! Bagemana kam pu hati lambat percaya smua yang nabi-nabi su kastau? 26 Betul ka tra kalo Raja Yang Allah Pili musti sengsara dulu seblum trima hormat deng kuasa?” 27 Trus Yesus kas jlas sama dong kata-kata yang dong tulis tentang De dalam smua Kitab Suci, mulai dari Musa pu buku-buku sampe buku-buku dari nabi.
28 Waktu su mo sampe kampung Emaus tu, Yesus bikin sperti mo jalan trus, 29 tapi dong dua tahan Yesus deng bilang, “Tinggal sama tong dulu! Su mo glap, matahari su mo masuk itu.” Trus Yesus masuk tinggal sama-sama deng dong dua.
30 Waktu duduk makan sama-sama dong, Yesus ambil roti baru doa syukur sama Allah, bagi-bagi roti baru kasi sama dong dua. 31 Itu baru dong dua pu mata buka deng sadar kalo itu Yesus, tapi De hilang dari tenga-tenga dong. 32 Trus dong dua baku bicara, “Tong pu hati snang skali to! Waktu De bicara deng kas jlas Kitab Suci sama tong dua di tenga jalan.”
33 Waktu itu juga dong dua bediri trus balik kembali ke Yerusalem. Dong sampe disana trus ketemu seblas murid-murid ada kumpul deng smua yang lain. 34 Trus dong smua yang disitu bilang dong dua, “Memang betul Tuhan su hidup kembali! De su kas liat diri ke Simon!” 35 Trus dong dua crita sama seblas murid-murid, smua yang su jadi di tenga jalan sampe dong bisa knal Yesus waktu De bagi-bagi roti tu.
Yesus ketemu deng De pu pengikut smua
24:36-49
(Yoh 20:19-23)
36 Pas dong masi crita, begini Yesus bediri di tenga-tenga dong trus bilang, “Damai untuk kam smua!” 37 Dong smua kaget deng takut, karna kira dong liat setan. 38 Tapi Yesus bilang, “Kam knapa takut? Apa yang bikin sampe kam tra percaya kalo Sa su hidup kembali? 39 Liat Sa pu tangan deng Sa pu kaki. Ini Saya, pegang deng liat suda. Jlas hantu tra pu daging ato tulang, sperti yang kam ada liat ni.” 40 Masi bicara begitu, Yesus kas tunjuk De pu tangan deng kaki sama dong. 41 Tapi dong tra percaya karna snang skali deng heran liat Yesus. Liat begitu, Yesus tanya sama dong, “Kam ada makanan ka tra?” 42 Trus dong kasi sama Yesus ikan yang dong su masak. 43 Yesus ambil baru makan depan dong smua. 44 Yesus bilang sama dong, “Ini smua Sa su bilang sama kam smua waktu Sa masi sama-sama deng kam, kalo smua yang dong tulis tentang Sa di hukum Musa, tulisan nabi-nabi, deng Mazmur smua harus jadi.” 45 Trus Yesus buka dong pu pikiran untuk mngerti Kitab Suci. 46 De bilang dorang,
“Ada tulis begini: Kalo Raja Yang Allah Pili musti sengsara trus mati baru hari ketiga De hidup kembali.✡ 47 Trus: Dalam Sa pu nama brita tentang tobat biar dosa dapa kas ampun harus kastau ke smua bangsa, mulai dari Yerusalem. 48 Kam su liat deng mata kepala smua itu. 49 Kam liat, Sa mo kirim ke kam yang Sa pu Bapa su janji. Tapi kam harus tinggal di kota ini sampe kam dapa kas penu deng kuasa dari tempat tinggi.”
Yesus naik ke surga
24:50-53
50 Trus Yesus bawa dong smua kluar kota sampe dekat kampung Betania. Disitu Yesus angkat tangan baru kas berkat sama dong smua. 51 Waktu De kas berkat dong, De pisa dari dong trus trangkat naik ke surga. 52 Dong smua tunduk deng rasa hormat sama Yesus sampe muka ke tana. Habis itu, dong smua kembali ke Yerusalem deng hati snang skali. 53 Trus dong slalu ada di Ruma Allah untuk puji kas tinggi Allah.